Ακυρώνω το Κακό

Ακυρώνω το κακό φυτεύοντας καημό στο κρυφό μου χώμα.
Ποτισμένο με δάκρυα, δεν μπορεί να σφάλλει .
Κι όταν σωπαίνει εργάζεται.
Κι ο καημός εδώ καμέλια και μαργαριτούλας άσπρη ανάσα.
Κι όλα τα πονεμένα πετεινά επάνω πτερωμένα. 

Πώς αλλιώς, λέει σκεπτικός κι ο Μάντις,
θυσιάζεις πάντα αίμα στο κρυφό το σώμα.

Γεωργία Δεληγιαννοπούλου

το γνωστό σύμπαν σε έξι λεπτά

Δημοσίευση by Graffiti Kings.

Τρεις σταγόνες ένδον σκέψης

1. Το να έχεις δημιουργήσει εχθρούς είναι μια ενδιαφέρουσα πρόκληση:  επιτέλους να βρεθείς σε πολεμική ετοιμότητα. Μη φοβάσαι τους εχθρούς. Τους φίλους να φοβάσαι κατά το λόγο του ποιητή...

2. Περιορίσου στην καθημερινή άσκηση μετάνοιας: μην χρονοτριβείς στα "γιατί" και τα "πώς" των καθημερινών αδιεξόδων. Η μετάνοια είναι ο μοναδικός δρόμος εκπαίδευσης του τοξοβόλου που πασχίζει να ευστοχήσει. Όποιος δεν μετανοεί πάντα θα ξαστοχεί. Θυμήσου πάλι τον ποιητή.

3. Να προτάσσεις καθημερινά το "Ευ". 

Μίλτος Σαχτούρης, Αστεροσκοπείο

Ἀστεροσκοπεῖο

Διαρρῆχτες τοῦ ἥλιου

δὲν εἶδαν ποτέ τους πράσινο κλωνάρι

δὲν ἄγγιξαν φλογισμένο στόμα

δὲν ξέρουν τί χρῶμα ἔχει ὁ οὐρανὸς

Σὲ σκοτεινὰ δωμάτια κλεισμένοι

δὲν ξέρουν ἂν θὰ πεθάνουν

παραμονεύουν

μὲ μαῦρες μάσκες καὶ βαριὰ τηλεσκόπια

μὲ τ᾿ ἄστρα στὴν τσέπη τους βρωμισμένα μὲ ψίχουλα

μὲ τὶς πέτρες τῶν δειλῶν στὰ χέρια

παραμονεύουν σ᾿ ἄλλους πλανῆτες τὸ φῶς

Νὰ πεθάνουν

Νὰ κριθεῖ κάθε Ἄνοιξη ἀπὸ τὴ χαρά της

ἀπὸ τὸ χρῶμα του τὸ κάθε λουλούδι

ἀπὸ τὸ χάδι του τὸ κάθε χέρι

ἀπ᾿ τ᾿ ἀνατρίχιασμά του τὸ κάθε φιλὶ

πηγή

April the first

Θυσίασα σήμερα αγριμάκια του κήπου μου για τη χαρά του Απρίλη: αγκαθερούς ανθούς απ΄την γηραιά αγριοτριανταφυλλιά της Πάρνηθας, μπουμπούκια βυσσινιά απ' την άλλη την αναρριχώμενη, μαργαριτούλες, ένα κλωνάρι ματζουράνα... Αρκούν και με το παραπάνω... Μήπως και ξυπνήσω μέσα στο όνειρο της Άνοιξης με ελεύθερο ορίζοντα....

Jiagogina

το καταδικασμένο κυπαρίσσι

Στο τραίνο. Κάθομαι δίπλα στο παράθυρο. Απέναντί μου  έρχεται  ένας άντρας, γύρω στα εξήντα, εξηντα πέντε, ίσως και παραπάνω. Ρούχα επιμελημένα, αλλά λίγο φθαρμένα. Αδύνατος. Στο πρόσωπό του κακουχία και τραχύ δέρμα με βαθιές ρυτίδες.  

Παλιά,  παιδάκι, τη δεκαετία του ΄60, έβλεπα συχνά τέτοια πρόσωπα στα λεωφορεία, που ήταν τότε ένας τόπος συνάντησης  όλων των τάξεων, αστών, μικροαστών και φτωχών.  Έμπαιναν άνθρωποι από την περίεργη φυλή των "φτωχών". Τους ξεχώριζα από το τραχύ σαγρέ δέρμα, τις ρυτίδες, την έκφραση, τα παλιά ρούχα. Είχαν ένα βλέμμα μονωμένο, στραμμένο προς τα μέσα, χωρίς σε τίποτα και σε κανέναν να αφήνει παράθυρο για οίκτο, βλέμμα γεμάτο αξιοπρέπεια. Η οικονομική κακουχία ήταν μεν αποτυπωμένη πάνω τους, τη φτώχεια τους την έφεραν, αλλά δεν την έσερναν, όπως οι άστεγοι.  

Η μάνα μου με κράταγε σφιχτά από το χέρι, φορούσε τότε ακόμα την οπερετική της  πλερέζα με το διαφανές τούλι να κρύβει το πρόσωπό της κι έμοιαζε με περίεργο  πτηνό με λοφίο. Με κράταγε σφιχτά από το χέρι κι από το σφίξιμό της καταλάβαινα την προσπάθειά της να αποτρέψει το βλέμμα μου από τα πρόσωπα αυτά, τα ξένα στην τάξη μας. Κι εμείς είχαμε βάσανα, πένθος, ορφάνια, αλλά αυτό το αλλότριο του να μην έχεις στον ήλιο μοίρα, να μην έχεις να φας, δεν το είχαμε. Η ίδια  είχε ζήσει την πείνα της Κατοχής  κι ήθελε με κάθε τρόπο να την ξεχάσει. "Κλείσε τα μάτια σου, δεν σε αφορά αυτός ο κόσμος", έλεγε το χέρι της. Με τράβαγε, κατεβαίναμε μετά κι εγώ άρχιζα να ουρλιάζω, προσπαθώντας να της ξεσκίσω την πλερέζα. 

Τα πρόσωπα εκείνης της εποχής αναγνώρισα στον εξηνταπεντάρη που καθόταν απέναντί μου στο τραίνο. Σαν να μην πέρασε μια μέρα. Συνταξιούχος; Νηστικός; Πόσον καιρό; Ξεπαγιασμένος; Έχει ρεύμα; Έχει σπίτι; Για πόσο θα έχει σπίτι;

Καινούργιο το κοινωνικό τοπίο, με ταχύτητα φωτός μεταβαλλόμενο. Δεν το προλαβαίνεις. Δεν προφταίνει ο νους να προσαρμοστεί στα δεδομένα.

Στο τραίνο του γυρισμού πάλι μια μεσήλικη  κοντή κυρία με προσεγμένα ρούχα, καθαρό παλτό, μαντήλι στο λαιμό, μπήκε ζητιανεύοντας. Μιλούσε δυνατά. Της έκοψε το επίδομα η Πρόνοια, έλεγε. Δεν είχε να φάει. Γι' αυτό, ναι, ζητιανεύει...

Επιστρέφω σπίτι μου, περπατώ σκυφτή με το μούδιασμα του δέους μπροστά στο Καινούργιο, νιώθοντας το χνώτο του στην πλάτη μου. Στο σπασμένο πεζοδρόμιο, παρά λίγο να πατήσω ένα κυπαρισσόμηλο. Κοντοστέκομαι. Κοιτάζω πάνω. Δίπλα μου ένα κυπαρίσσι, στην πρασιά,  στο πάρκο. Κοιτάζω κάτω ξανά το κυπαρισσόμηλο. Κάτι μου τραβάει την προσοχή. Κοιτάζω προσεκτικότερα.Το κυπαρισσόμηλο έχει σκάσει και από τη σχισμή του έχει ξεπεταχτεί ένα μωρό φυτό.

Σκύβω,  το επεξεργάζομαι. Μια ρωγμή στον καρπό, και μέσα της ένα  κυπαρισσάκι έναν πόντο ψηλό. Δυνατό και καταδικασμένο.

Το παίρνω. 

Μόλις φτάνω σπίτι το φυτεύω στο χώμα μου.

jiagogina

τα Ευγενή Θηρία και η ανάγκη του Περιττού

Ξεκινήσαμε πάλι το εργαστήρι μας στο σχολείο και είμαι πάλι αμήχανη. Θέλω την αμηχανία μου να τη μοιραστώ.

Τα μεγαλύτερα παιδιά της ομάδας, που ήταν και τα πιο δουλεμένα έφυγαν, μετακόμισαν στο, ούτως ειπείν, μέλαθρον του Λυκείου Απόλλωνος και η καινούργια ομάδα είναι μια ομάδα από την αρχή. Πολλά πρωτάκια, μερικά περσινά παιδιά της δευτέρας κι ελάχιστα από την τρίτη. Μηδενίζουμε λοιπόν το κοντέρ κι αρχίζουμε ξανά, λέγοντας και δείχνοντας απ' την αρχή πράγματα που κανείς μέχρι τώρα δεν έχει ξανακούσει...

Σ' αυτή την παρθενική μου συνάντηση με τα παιδιά είδα πάλι, ναι, πάλι, το ίδιο έλλειμμα λαλιάς που συναντάω καιρό τώρα σε αυτής της ηλικίας τα παιδόπουλα. Πώς να το χαρακτηρίσω... Τα παιδιά μιλάνε, εκφράζονται, έχουν το ιδιόλεκτό τους, την ξεγνιασιά τους, αυτή την εμπιστοσύνη στον αέρα που αναπνέουν, τη φόρα του κυττάρου που θέλει να ανθοφορήσει. Κάνουν πλάκες, έχουν χιούμορ, δεν διαθέτουν οικονομία και μέτρο, τους περισσεύουν χέρια και πόδια από παντού, τρέχουν, χοροπηδάν, φωνασκούν, εκφράζουν όλα αυτά τα γνωρίσματα τέλος πάντων που αποτελούν ένα ψυχικό περιβάλλον χαράς για κάθε δάσκαλο που συναναστρέφεται παιδιά κι εφήβους, όχι μόνο γιατί υπάρχει και συμμετέχει σ' αυτή τη διεργασία ψυχικής ανθοφορίας, αλλά και γιατί κάθε φορά η ανθοφορία είναι και δικό του μυστικό κέρδος. Όταν όμως τοποθετούνται στο θρανίο της μάθησης αυτά τα ευγενή θηρία, κάτι αλλόκοτο συμβαίνει. Αποξενώνονται από τον εαυτό τους και ενδύονται ένα πλαστό πρόσωπο, το μαθητή. Θέλω να πω ότι δεν ΦΕΡΟΥΝ τον εαυτό τους πλέον στη διαδικασία της μάθησης, αλλά τον ακυρώνουν, ως μη υπάρχοντα. Η ακοή τους ξαφνικά λειτουργεί απολύτως μηχανικά, το μυαλό τους αδυνατεί να συγκρίνει ή να συνθέσει δύο διαφορετικά πράγματα και το αίσθημά τους διαφεύγει ναρκωμένο γιατί αν αφεθεί ξυπνητό να καταλύσει σε δευτερόλεπτα τη σχολική διαδικασία και θα τα διώξει από την αίθουσα. Ναι, μιλάω για ένα σχολείο που ακυρώνει τη διαδικασία της μάθησης, που εμποδίζει κάθε ουσιαστική ανάπτυξη της νόησης, του αισθήματος, της κρίσης, της συνθετικής ικανότητας και του άλματος με το συνειρμό. Ένα σχολείο στο οποίο η φυσική παρουσία του μαθητευόμενου φυλακίζεται, αδυνατώντας να αναπτύξει λόγο,  πρωτοβουλία, προσωπική έκφραση. 

Το συνάντησα ξανά αυτό το σχολείο στην παρθενική μου συνάντηση με τα ευγενή θηρία. Και για άλλη μια φορά θα πρέπει αυτό το σχολείο να προσπαθήσω να το αντιπαλέψω.

Άλλα παιδιά έρχονται στην ομάδα μας από ενδιαφέρον, άλλα για κοινωνικοποίηση, άλλα από περιέργεια, άλλα από ανάγκη για έκφραση. Υποφώσκει ένα αίτημα "θεραπείας" από το σχολείο. Ωστόσο είναι ορατή και η χρησιμοθηρική  νοοτροπία που παλιά έσπρωχνε τους γονείς να μαθαίνουν τα κορίτσια τους "γαλλικά και πιάνο" και τώρα τους παρακινεί να κάνουν τα παιδιά τους ΚΑΙ αθλητισμό ΚΑΙ ξένες γλώσσες ΚΑΙ ρυθμική ΚΑΙ ιδιαίτερα μαθήματα ΚΑΙ αθλητισμό ΚΑΙ κιθάρα ΚΑΙ πιάνο (οι παραδοσιακές συνήθειες αντέχουν). 

Φυσικό και επόμενο ο κάθε γονιός να θέλει για το παιδί του το καλύτερο, αλλά δυστυχώς ο ωφελιμισμός της νεοελληνικής κοινωνίας έχει διηθήσει την αντίληψη της οικογένειας για τη μόρφωση. Αυτή η παλιά διάκριση μεταξύ εκπαίδευσης και παιδείας έχει λησμονηθεί. Όταν μιλάμε για παιδεία εννοούμε πάντα εκπαίδευση. Το Χρήσιμο είναι το πάντα το επιδιωκόμενο, το Περιττό ας διαφύγει. Όμως η ουσιαστική Παιδεία δεν αναπτύσσεται στο Ωφέλιμο, δουλεύει και δουλεύεται μέσα στην ανθρώπινη ψυχή μέσα από τις ψυχικές δυνάμεις του "Περιττού", δηλαδή μέσα από ανεπαίσθητες και αυτονόητες διεργασίες που είναι πολυτελείς, ακριβές  όσο και δυσδιάκριτες. Και θέλουν ανάσα, εννοώ χρόνο αναπνοής, εισποή, κράτημα, εκπνοή.

"Περιττό"  σ'  αυτό τον πολιτισμικό πρωτογονισμό που ζούμε είναι κάθε τι που δεν έχει άμεσο κοινωνικό αντίκρυσμα. Και το σχολείο, απολογητής του ωφέλιμου, λειτουργεί σαν αντιβιωτικό της αμάθιας. Με συνταγή υπουργού και καθοδήγηση δασκάλου-φωτοτυπίας οι γνώσεις ταχύρρυθμα συσσωρεύονται και αρχειοθετούνται στον εγκέφαλο. Χρήσιμες και λειτουργικές. Όλα καλά!

Αυτή είναι η προκαταβολική αμηχανία μου. Τα παιδιά ήρθαν να μάθουν στην ομάδα πράγματα χρήσιμα... Πώς να τα στρέψω στο "Περιττό";

Λόγος ο Προφήτης

...Σαλαμίνα τε
τᾶς νῦν ματρόπολις
τῶνδ' αἰτία στεναγμῶν.
ΠΕΡΣΑΙ

Η θεά Νέμεσις κρατώντας τον τροχό της τύχης, ενώ με το δεξί της πόδι πατάει στο κεφάλι ηττημένου αντιπάλου. Ρωμαϊκό αγαλματίδιο, περ. 150 μ.Χ.

..με αφορμή το άρθρο του  Στάθη στον eniko, που ανάρτησα στο προηγούμενο ποστ, μου ήρθε στο νου το ποίημα του Σεφέρη "η Σαλαμίνα της Κύπρος"  (1953), από το Ημερολόγιο Καταστρώματος Γ΄, στενά σχετιζόμενο με την Επανάσταση των Κυπρίων κατά των Άγγλων (1955-1959).  

Ο λόγος του ποιητή, στον οποίο, όπως πάντα, όποτε δεν αντέχω άλλη "πραγματικότητα", προστρέχω, είναι, κι εδώ,  προφήτης, όχι με την ιουδαϊκή και χριστιανική έννοια, αλλά με την αρχαιοελληνική. Λόγος προμηθεϊκός, βασισμένος στο αρμολόγημα των σχέσεων αιτίου και αιτιατού, δηλαδή στη γνώση της Ιστορίας, ή μάλλον στη σοφία που γεννά η γνώση της Ιστορίας. 

Στο τέρμα κάθε δρόμου αδικοπραξίας υπάρχει πάντα η εξέγερση. Να το θυμόμαστε κι εμείς εδώ σήμερα, και μάλιστα διά στόματος Μακρυγιάννη, του οποίου τη φράση* χαντρώνει σοφά στο ποίημα ο Σεφέρης. 

Στο τέρμα του δρόμου της Ύβρεως περιμένει  ΠΑΝΤΑ υπομονετικά η Νέμεσις.

......................................................

Ἡ γῆς δὲν ἔχει κρικέλια
γιὰ νὰ τὴν πάρουν στὸν ὦμο καὶ νὰ φύγουν
μήτε μποροῦν, ὅσο κι ἂν εἶναι διψασμένοι
νὰ γλυκάνουν τὸ πέλαγο, μὲ νερό μισό δράμι.
Καὶ τοῦτα τὰ κορμιά
πλασμένα ἀπό ἕνα χῶμα ποὺ δὲν ξέρουν,
ἔχουν ψυχές.
Μαζεύουν σύνεργα γιὰ νὰ τὶς ἀλλάξουν,
δὲ θὰ μπορέσουν·  μόνο θὰ τὶς ξεκάμουν
ἂν ξεγίνουνται οἱ ψυχές.
Δὲν ἀργεῖ νὰ καρπίσει τ' ἀστάχυ
δὲ χρειάζεται μακρύ καιρό
γιὰ νὰ φουσκώσει τῆς πίκρας τὸ προζύμι,
δὲ χρειάζεται μακρύ καιρό
τὸ κακό γιὰ νὰ σηκώσει τὸ κεφάλι,
κι ὁ ἄρρωστος νοῦς ποὺ ἀδειάζει
δὲ χρειάζεται μακρύ καιρό
γιὰ νὰ γεμίσει μὲ τὴν τρέλα,
νῆσος τις ἔστι .... 
(...)
- Τώρα καλύτερα νὰ λησμονήσουμε πάνω σὲ τοῦτα τὰ χαλίκια
δὲ φελᾶ να μιλάμε
 τὴ γνώμη τῶν δυνατῶν ποιὸς θὰ μπορέσει νὰ τὴ γυρίσει;
ποιὸς θὰ μπορέσει ν' ἀκουστεῖ;
Καθένας χωριστά ὀνειρεύεται καὶ δὲν ἀκούει τὸ βραχνά τῶν ἄλλων.
-Ναί, ὅμως ὁ μαντατοφόρος τρέχει
κι ὅσο μακρύς κι ἂν εἶναι ὁ δρόμος του, θὰ φέρει
σ' αὐτούς ποὺ γύρευαν ν' ἀλυσοδέσουν τὸν Ἑλλήσποντο
τό φοβερό μήνυμα τῆς Σαλαμίνας.
Φωνή κυρίου ἐπί τῶν ὑδάτων.
Νῆσος τις ἔστι. 

Γιώργος Σεφέρης,

απόσπασμα από τη Σαλαμίνα της Κύπρος

.............................................................

 

*Οτι κρικέλλα δεν έχει η γης να την πάρη κανείς εις την πλάτη του, ούτε ο δυνατός, ούτε ο αδύνατος• και όταν είναι ο καθείς αδύνατος εις ένα πράµα και µόνος-του δεν µπορεί να πάρη το βάρος και παίρνει και τουςν άλλους και βοηθούν, τότε να µην φαντάζεται να λέγη ο αίτιος εγώ• να λέγη εµείς. Ότι βάναµε όλοι τις πλάτες, όχι ένας.

Στρατηγού Μακρυγιάννη, Απομνημονεύματα

μπουκάλι στη θάλασσα (ξανά!)

ιδιαίτερη συμπάθεια έχει το βλογίο, για ευνόητους λόγους, στα ναυαγισμένα μηνύματα που ζητούν παραλήπτη. Και να, η σημερινή ειδησούλα, από ΕΔΩ...

 

Βρέθηκε στη θάλασσα μήνυμα σε μπουκάλι μετά από 98 χρόνια!

Ξεπέρασε το παλιό ρεκόρ κατά πέντε χρόνια

Ένα μπουκάλι με μήνυμα που είχε αφεθεί το 1914 στο πλαίσιο έρευνας για τα ρεύματα στην ευρύτερη περιοχή της Σκοτίας, εντοπίστηκε ανοιχτά των νησιών Σέτλαντ, βόρεια της Σκοτίας, ξεπερνώντας το παλιό ρεκόρ κατά πέντε χρόνια.
Είναι δε εντυπωσιακό ότι το μπουκάλι βρέθηκε από έναν Σκοτσέζο καπετάνιο με το ίδιο πλοιάριο το οποίο είχε εντοπίσει το προηγούμενο μπουκάλι με ρεκόρ παραμονής στη θάλασσα.

Όπως αναφέρει το in.gr είχε αφεθεί τον Ιούνιο του 1914 στο πλαίσιο έρευνας για τα ρεύματα στην ευρύτερη περιοχή της Σκοτίας. Το μπουκάλι είχε μία κάρτα που έγραφε ότι θα δοθούν έξι πένες σε όποιον το βρει.
Αν και είχαν ριχτεί 1.890 μπουκάλια, μέχρι σήμερα βρέθηκαν μόλις 315.
Το μπουκάλι ανήκει πλέον σε μουσείο των νησιών Σέτλαντ.

χωρίς μεγάφωνο: σιγανά και ταπεινά

Θέτω ένα ερώτημα:  τι νόημα και τι αξία έχει για τα παιδιά και τους εφήβους, αλλά και για εμάς τους ενήλικες των αστικών κέντρων, να ξανασκύψουμε στη μουσική μας παράδοση;

Οι βαθείς γνώστες του δημοτικού τραγουδιού λένε πως η ικανότητα να τραγουδάει κανείς τα "μόρια", αποκτάται σε πολύ μικρή ηλικία, μέσα από αυτή τη "θερμή" σχέση αυτιού και στόματος, τη σχέση της προφορικότητας εννοώ, το μυστικιστικό γήτεμα στο αυτί του παιδιού από τη γιαγιά, τη θεια, τη μάνα, τον παππού κλπ. Αλλιώς, η ακουστική αυτή ικανότητα και η κατανόηση, του παραδοσιακού ηχοχρώματος δεν αποκτάται ποτέ -  μόνο με  "λόγιο" τρόπο, μετά γνώσεως δηλαδή, μπορείς να το προσεγγίσεις.
Έστω.

Με δεδομένο ότι αυτή η προφορική λειτουργία έχει χαθεί, τουλάχιστο στα αστικά κέντρα, κι ότι κανείς γονιός δε νανουρίζει το παιδί του και δεν το κανακεύει με δημοτικά τραγούδια, αντίθετα τα παιδιά εδώ και 2 γενιές μεγαλώνουν ως επί το πλείστο παρκαρισμένα σε μια τηλεόραση και αποκτούν τηλεοπτική κουλτούρα -  με ό,τι αυτή συνεπάγεται -  αντιλαμβάνεται κανείς πόσο η σχέση, με την έννοια της ζωντανής προφορικής κοινωνίας, με τη δημοτική μουσική έχει αλλοιωθεί. Πλείστα συγκροτήματα, "δημοτικά" ονομαζόμενα,  βομβαρδίζουν τα ώτα μικρών και μεγάλων κοινοτήτων, επί μία τριακονταετία, τουλάχιστον, με μεγαφωνημένα σκυλο-τσιφτετελο-μπαρόκ άσματα, με ολίγον βιολί... Βλέπε εκφυλισμένα νησιώτικα...

Άλλο παράδειγμα:  Βρέθηκα, πριν μερικά χρόνια, απόκριες, στη Σκύρο, και μου λέγαν κάποιοι παλιοί Σκυριανοί ότι πια δεν μπορούν οι παρέες να κάτσουν σ'  ένα ταβερνείο, καφενείο, καφετέρια  να τραγουδήσουν τα δικά τους τραγούδια, της τάβλας, γιατί οι μαγαζάτορες, για να ελκύσουν το νεαρόκοσμο, βάζουν στο διαπασών τα ντεσιμπέλ. Κι έτσι, το παλιό έθιμο, να μαζεύονται οι άνθρωποι και να τραγουδούν στο τραπέζι τους, χάνεται. 

Η πρόθεσή μου δεν είναι να εξάρω την αξία της λαϊκής και της δημοτικής παράδοσης, να καταδικάσω άλλα ακούσματα και επιρροές και να ελεινολογήσω για τα μελλούμενα. Θέλω να επισημάνω -  για μια ακόμα φορά -  την μεγάλη αξία της προφορικότητας. Αξία αισθητική, παιδαγωγική, πολιτισμική και βαθιά θεραπευτική. Και με ταπεινότητα και ολιγάρκεια να επιζητήσω για τον εαυτό μου και για την κοινωνία μου με τους άλλους αυτόν τον απλό δεσμό:  ακούω το τραγούδι, τραγουδάω το τραγούδι. Διδάσκομαι  - διδάσκω,  πλουτίζω την ακοή μου από τον θησαυρό των μελλισμάτων. 

Ιδού  ένα απ'  τα τραγούδια που μελετάω προσφάτως: 

Πόσο απέχει αυτή η ερμηνεία από την τσιφετελο-παράκρουση των ξεγοφιασμένων ξέκωλων απάνω στις μπάρες και στα τραπέζια κι από την ωραιοπάθεια των λαϊκών ειδώλων, όταν τους ρίχνουν στη μούρη  καλάθια με άνθη...

Μπορούμε, όμως, και πώς να ξαναβρούμε τον φυσικό ήχο;
Ας μείνει μετέωρο το ερώτημα.
Μένει να ανακαλύψουμε μόνοι μας αν και πώς απαντιέται (όμως μην ξεχνάτε, υπάρχει και το γιου τιουμπ πλέον!). 
Δεδομένου πάντως ότι ανέκαθεν οι άνθρωποι τραγούδαγαν, όχι μόνο στις χαρές, αλλά -  καλή ώρα - και στις δυστυχίες, γιατί να μην μπορούμε να το κάνουμε και τώρα; Τη φωνή μας την έχουμε. Και την ακοή μας.

Ας ανακαλύψουμε από την αρχή ξανά τα στοιχειώδη: το παλιό τραγούδι, το τραγούδισμα στο προσκεφάλι του παιδιού, του εγγονιού, το τραγούδισμα μαγειρεύοντας, πλένοντας, σφουγγαρίζοντας, οδηγώντας,  στο μπάνιο, στην παρέα, στο ξέφωτο, στη μοναξιά, στα πεζοδρόμια, στο κλάμα, στη χαρά, στον έρωτα, στην αρρώστια, στο χωρισμό, στο θάνατο (βλέπε: Παπαδιαμάντης, που λίγο πριν πεθάνει έψαλε)...
Σιγανά και ταπεινά...

Καλή ανάσταση

Υ.Γ.:  το αυτό προτείνω και για την εκκλησιαστική λειτουργία,  μέρες που είναι. Αποφύγετε και εκεί τα  ντεσιμπέλ. Είναι κιτς. Προτιμήστε τα ταπεινά εκκλησάκια από την υπερπαραγωγή με τα λαμέ...

Σπορείο στα χρόνια της Ύφεσης

Δεδομένο:  Η ύφεση θα μας κυβερνά για πολλά -  πολλά χρόνια. Αρκεί να θυμηθούμε την παρουσία του ΔΟΕ στην Ελλάδα (από το 1897 έως το 1978) για να καταλάβουμε τις μακροχρόνιες συνέπειες που θα έχει στις ζωές των παιδιών και των εγγονών μας το μνημόνιο.

Αλλά δεν έχω πρόθεση να ελεεινολογήσω. Η χώρα είναι αυτή που είναι, λεηλατημένη από τους ίδιους της τους κατοίκους, διαλυμένη από τους εκπροσώπους των πολιτών της, που λυμαίνονται τους θεσμούς, με την ανοχή των ψηφοφόρων, από τη μεταπολίτευση και δώθε. Η χώρα ζει μια παρακμή πολιτειακή και πολιτική χρόνια τώρα, παρακμή κοινωνική και ηθική, με κορυφαία στιγμή τους Ολυμπιακούς Αγώνες (βλέπε: ντόπες,  μίζες, χρηματιστήρια).  

Ζητούμενο: ποια ανάπτυξη  μπορούμε να ευαγγελιζόμαστε σήμερα;

Σίγουρα όχι αυτή των δεικτών. Μπορούμε να επιζητήσουμε μόνο αδιόρατες μετατοπίσεις μέσα μας, σαν άτομα και σαν κοινωνικές ομάδες, ώστε να παραταχθούμε συστρατευμένοι, απέναντι στην απόγνωση που ξεσπά, εντός και γύρω. Αυτές οι αδιόρατες μετατοπίσεις, που δεν τις πιάνουν οι δείκτες και οι στατιστικές, είναι ο θεραπευτικός επαναπροσδιορισμός των αξιών, ατομικά, ηθικά, κοινωνικά, πολιτικά. Θεωρώ ότι για τον εκμαυλισμένο, λοβοτομημένο Έλληνα της τελευταίας τριακονταετίας η παρούσα κρίση αποτελεί μια μεγάλη πρόκληση προς αυτή την κατεύθυνση, έστω υπό το κράτος της Ανάγκης. 

Ζούμε ένα τέλος εποχής. Και γι' αυτό θα δουν πολύ θάνατο τα μάτια μας. Κάθε τέλος έχει αποδόμηση, και σήψη. Ας είμαστε προετοιμασμένοι για τα σκουλήκια. Κι ευγνώμονες που επιτέλους άρχισαν το δημιουργικό τους έργο.

Ανάπτυξη μέσα σ' αυτό το τοπίο λογαριάζω μια δημιουργική πρόκληση για Θεραπεία των αποστημάτων της ελλαδικής ύβρεως. Μια ανιδιοτελή ματιά προς το μέλλον της ελληνικής ιδιοπροσωπίας. Σπορά μιας ελπίδας. Καλλιέργεια του ψυχικού βιότοπου. Συνείδηση και συλλογικότητα.

Το δέντρο που έχει μέσα του ο σπόρος πιθανόν εμείς δεν θα το δούμε. 

Μα αν δεν πιστέψουμε ότι υπάρχει, πώς θα το καλλιεργήσουμε;

Σμύρνη 1922-2012

Ο George Magarian, δημιουργός του «ντοκιμαντέρ» εποχής, γεννήθηκε το 1895 και σπούδασε στο «Αμερικανικό Κολλέγιο» στο Ικόνιο της Τουρκίας. Αργότερα, διατέλεσε διευθυντής στο παράρτημα του Ικονίου της ΧΑΝ (Χριστιανική Αδελφότης Νέων) και μάλιστα, την περίοδο των γεγονότων στη Μικρά Ασία το 1922, οργάνωσε δομές ανακούφισης για τα θύματα της τραγωδίας. Παράλληλα, με μια μηχανή 35 mm, κινηματογράφησε πολλές σκηνές της ανθρωπιστικής καταστροφής, στη Σμύρνη, στην Αθήνα και στον Πειραιά.

Οι συγκλονιστικές αυτές εικόνες παρέμειναν επί 60 και πλέον χρόνια στο διαμέρισμα της συζύγου του, στη Νέα Υόρκη. Όλοι αγνοούσαν την ύπαρξή τους, έως ότου το 2008 ο εγγονός του Robert Davidian, κινηματογραφιστής ο ίδιος, βρήκε το μοναδικό αυτό ντοκουμέντο και το διέσωσε από τη φθορά του χρόνου, μετατρέποντάς το σε ψηφιακή μορφή, πριν την ολοκληρωτική του αποσύνθεση.

Smyrna 1922 from Davidian Video Productions on Vimeo.

"Έλληνες, αλήθεια ή φαντασίωση;", της Κατερίνας Πετράκου

Όσο δυναμώνουν οι ευρωπαϊκές φωνές τόσο δυναμώνουν και οι ελληνικές φωνές. Γενικά είμαι πολύ δύσπιστη απέναντι στις φωνές κάθε είδους.

Αισθάνομαι κι εγώ ταπεινωμένη σαν ελληνίδα. Όμως δυσπιστώ απέναντι στην αλήθεια αυτού του αισθήματος. Σκέφτομαι: είμαστε πιο ταπεινωμένοι από τους άλλους λαούς της Ευρώπης; Είμαστε πιο λεβέντες από τους Ιρλανδούς οι οποίοι υπέστησαν τα ίδια με μας στο επίπεδο της επίθεσης που τους έγινε, όμως δεν ζάλισαν τον κόσμο με κραυγές για το πώς είναι δυνατόν να συμβαίνει κάτι τέτοιο σε ένα μεγαλειώδες έθνος σαν το δικό τους, αλλά προσπάθησαν να το αντιμετωπίσουν στην πράξη;

Είμαστε ο μόνος λαός που έχει να επιδείξει αγώνες για την επιβίωση και την ανεξαρτησία του; Ας πούμε οι Βιετναμέζοι, οι Ινδοί, οι λαοί της Αφρικής και πολλοί άλλοι λαοί δεν έκαναν επί αιώνες ακριβώς το ίδιο μ’ εμάς;

Ή μήπως νομίζουμε πως είμαστε ανώτεροι απ’ όλους τους λαούς επειδή είχαμε μεγαλειώδεις αρχαίους προγόνους των οποίων τα έργα όμως – αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς – ελάχιστοι από μας γνωρίζουν ή έχουν ενδιαφερθεί να γνωρίσουν στη διάρκεια όλων των πολλών χρόνων που μια άλλη διεθνής συγκυρία μας οδήγησε στο να αποκτήσουμε κράτος και να συγκροτηθούμε ως έθνος;

Γιατί πράγματι θα σταθεροποιούσε πολύ την ελληνική μου υπερηφάνεια αν σαν λαός είχαμε αντιδράσει τα τελευταία 37 χρόνια, από την μεταπολίτευση και μετά εννοώ, σε όλα τα στάδια της επιχρυσωμένης επίθεσης που καθημερινά μας γινόταν σε κάθε επίπεδο της ζωής μας, επίθεσης που μεθοδικά προετοίμαζε το σημερινό αίσχος, το οποίο μας ξύπνησε ξαφνικά, όμως πολλούς μοιάζει να τους ξύπνησε απλώς μέσα σε ένα άλλο όνειρο ή εφιάλτη και όχι μέσα στην πραγματικότητα.

Αντιδράσαμε ποτέ απέναντι στην διάλυση της Παιδείας; Όχι, διότι βόλευε η φυγοπονία τα παιδιά την ίδια στιγμή που οι εκπαιδευτικοί επικεντρώνονταν στην συνδικαλιστικοποίηση ενός πολύ κρίσιμου λειτουργήματος το οποίο θα έπρεπε να ασκούν και την μετατροπή του σε απλό επάγγελμα.

Αντιδράσαμε ποτέ απέναντι στην επίθεση που δέχτηκε η γλώσσα μας; Όχι διότι οι περισσότεροι πρώτον έτσι κι αλλιώς δεν την γνώριζαν και δεύτερον τα αγγλικά και το τέρας γκρήκλις ήταν πιο λειτουργικά στο διαδίκτυο.

Αντιδράσαμε ποτέ απέναντι στον δικομματισμό και τις πελατειακές σχέσεις; Όχι διότι βόλευε στο να τακτοποιηθούμε.

Αντιδράσαμε ποτέ με την περίφημη ψήφο μας που τώρα έχουμε αναγάγει σε πανάκεια; Όχι απλώς συνεχίσαμε να εναλλάσσουμε τα βουτυρόπαιδα των οικογενειών που μας καταδυναστεύουν επί χρόνια στην εξουσία, κουνώντας σημαίες κι επενδύοντας ελπίδες πάνω τους, εθελοτυφλώντας επί ύποπτα μακρό χρονικό διάστημα.

Αντιδράσαμε ποτέ στον καταναλωτισμό, το φαίνεσθε, τη μόδα, το δήθεν, την ξιπασιά, τις πιστωτικές κάρτες, τα δάνεια, την υπερχρέωση, τη διάλυση του κοινωνικού ιστού και την αντικατάστασή του από μια νευρωτική άπληστη κοινωνία που επιθυμούσε να είναι μοδάτη, να έχει τα πάντα, να τα έχει τώρα, εύκολα και γρήγορα με οιοδήποτε κόστος; Όχι δεν αντιδράσαμε και μάλιστα όσοι δεν ακολούθησαν διαγράφτηκαν, περιγελάστηκαν και περιθωριοποιήθηκαν.

Ο κατάλογος των προκλήσεων που βρέθηκαν μπροστά μας είναι μακρύς. Όμως ο τρόπος αντίδρασής μας μονολεκτικός: σύμπλευση με το ρεύμα. Το όποιο ρεύμα, σύμπλευση, σύμπλευση, σύμπλευση.

Γιατί λοιπόν τώρα μας έπιασε όψιμη πατριδολατρεία, ελληνολατρεία κι εγώ δεν ξέρω τι άλλο;

Γιατί δεν αισθανόμασταν ταπεινωμένοι τότε, επειδή μας πήρε το ρεύμα επί 37 χρόνια ενώ είμασταν  καλά και το θυμηθήκαμε τώρα που δεν είμαστε πια καλά; Μήπως ακριβώς γι’αυτό; Μήπως αισθανόμαστε ταπεινωμένοι γιατί πρέπει να δούμε για πρώτη φορά τους εαυτούς μας κατάματα; Μήπως γιατί πιαστήκαμε να κλέβουμε το γλυκό της γιαγιάς μας;

Ναι, η ντροπή είναι καλό συναίσθημα. Ας ντραπούμε λοιπόν όλοι. Το χρωστάμε και στους προγόνους μας αν θέλετε. Εξάλλου έχουμε 37 ολόκληρα χρόνια να ντραπούμε λίγο. Η ντροπή σου δίνει ευκαιρία να αλλάξεις τα κακώς κείμενα. Η αδιαντροπιά αντίθετα σε κάνει να καταστρέφεις τα πάντα, αλλά πρωτίστως τον ίδιο τον εαυτό σου.

Ναι, η ταπείνωση είναι καλό συναίσθημα. Ας νιώσουμε λοιπόν όλοι ταπεινωμένοι. Σαν ταπεινωμένοι έχουμε μια ευκαιρία να σταθούμε στο ίδιο ταπεινό επίπεδο με τους άλλους ανθρώπους κι επιτέλους να αντιληφθούμε την ύπαρξή τους. Η ταπείνωση ενώνει τους ανθρώπους και τους βοηθάει να συνειδητοποιήσουν πως είναι ίδιοι, είναι κοντά κι έχουν ανάγκη ο ένας τον άλλον.

Ποιος ξέρει; Μπορεί ίσως ως ντροπιασμένοι και ταπεινωμένοι να φτάσουμε να καταλάβουμε ως και την αξία της αγάπης ακόμα.

Ελπίζω.

Κατερίνα Πετράκου

Δικτύωση στα κύματα

στου βλογίου τις συμπάθειες συγκαταλέγονται όσοι ψάχνουν ψύλλους στ' άχυρα ἠ επικοινωνία στον αχανή ωκεανό.
Και να που οι χίμαιρες επιβεβαιώνονται ξανά:

Χιλιάδες απαντήσεις έλαβε Καναδός που πετάει στον ωκεανό μηνύματα σε μπουκάλια

http://www.tanea.gr

 ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Τρίτη 27 Σεπτεμβρίου 2011

Ο Χάρολντ Χάκετ, κάτοικος Καναδά, δεν χρησιμοποιεί το Facebook για να γνωρίσει νέους φίλους -η δική του μέθοδος κοινωνικής δικτύωσης είναι λίγο πιο αργή.

Τα τελευταία 15 χρόνια, ο Χάκετ έχει πετάξει στον Ατλαντικό περίπου 4.800 μηνύματα κλεισμένα σε μπουκάλια, ζητώντας από όποιον τα βρει να του απαντήσει.

Και σε αυτό το διάστημα έχει λάβει ούτε λίγο ούτε πολύ 3.100 απαντήσεις, ορισμένες με καθυστέρηση μιας δεκαετίας.

Κάθε φορά που ο άνεμος είναι ούριος, ο Χάκετ πηγαίνει στην παραλία κοντά στο σπίτι του και πετάει σημειώματα κλεισμένα σε πλαστικά μπουκάλια χυμού.

Κάθε λίγο λαμβάνει απαντήσεις, δώρα και ποιήματα από τους φίλους του σχεδόν στο μισό πλανήτη: από τη Σκανδιναβία και τη Βρετανία μέχρι τη Φλόριντα και την Αφρική, τα μπουκάλια φτάνουν σε οποιαδήποτε χώρα βρέχεται από τον Ατλαντικό.

Δεδομένου ότι η προσπάθεια συνεχίζεται, μπορούμε να ελπίζουμε ότι κάποιο μήνυμά του θα περάσει το Γιβραλτάρ και θα βρεθεί στη Μεσόγειο.

Στο μεταξύ, μπορείτε να παρακολουθήσετε τη συνέντευξη του Χάκετ στο BBC.

ΜΕΤΑΝΟΙΑ

(λεξικό Σταματάκου):
μετάνοια, ἡ:  ἡ  κατόπιν ἐρχόμενη σκέψις II ἀλλαγή (μεταβολή) γνώμης, μετάνοια, μεταμέλεια
μεταμέλεια, ἡ: μεταβολή (ἀλλαγή) σκοποῦ, λύπη, μετάνοια

(λεξικό Μπαμπινιώτη):
μετάνοια (η): 1. το αίσθημα ψυχικής συντριβής, ντροπής ή λύπης που αισθανεται κανείς, όταν συνειδητοποιήσει το κακό ή το σφάλμα που διέπραξε και η διάθεση να αλλάξει τρόπο σκέψεως, να το επανορθώσει και να συγχωρηθεί 2. ΕΚΚΛΗΣ. εξομολόγηση αμαρτιών στο μυστήριο της εξομολογήσεως 3. (προφέρεται με-τά-νοια) εδαφιαία κλίση της κεφαλής και γονυκλισία ως έκφραση ευλάβειας και λατρευτικού σεβασμού ή ως έκφραση μεταμέλειας

μεταμέλεια (η): η συναίσθηση του σφάλματος (που έχει διαπράξει κάποιος) και το αίσθημα ντροπής ή λύπης που αυτή προκαλεί

Για να υπάρξει ποιοτική αλλαγή στη ζωή μιας κοινωνίας, όπως και στη ζωή ενός ανθρώπου, είναι απαραίτητο να μπορεί αυτή να κάνει  απολογισμό πεπραγμένων. Η ικανότητα της κοινωνίας να κάνει τέτοιους απολογισμούς και η ετοιμότητά της σε περίοδο κρίσης δείχνουν  την  ωριμότητα και τη συλλογική της στόχευση. Εξ ανάγκης και ουχί εξ επιλογής (αλλά μήπως πάντα έτσι δε γίνεται;) εμείς οι νεοέλληνες βρισκόμαστε τώρα σε μια οριακή τέτοια θέση επαναπροσδιορισμού των πεπραγμένων μας και συνειδητοποίησης των σφαλμάτων μας.
Βέβαια, η πολιτικός κόσμος της χώρας έχει αρνηθεί να κάνει κάτι τέτοιο, βλέπε συγκαλύψεις, παραγραφές, ατιμωρησία κτλ. Δε θέλω τώρα να μπω σε λεπτομέρειες για το πώς το "νέο" Πασόκ αντιμετώπισε τα μιάσματα του "παλαιού" Πασόκ, ούτε το πώς η Ν.Δ. χειρίστηκε τα Βατοπέδια και τις Ζήμενς ή εκείνο το καταπληκτικό αστείο με την παρακολούθηση των τηλεφώνων του πρωθυπουργού, μεσούντων των  Ολυμπιακών Αγώνων. Άλλωστε, κανείς από τον πολιτικό κόσμο δεν θα λογοδοτήσει πουθενά. Αυτό έχει γίνει πλέον φανερό και δείχνει πόσο βαθιά είναι η αποδόμηση της κοινωνικού ιστού.

Όμως, δεν σύρθηκε ο ελληνικός λαός σ' αυτό το "σημείο μηδέν" ως αμνός επί σφαγή. Αφέθηκε με χαρά να εκμαυλιστεί μέσα στον καταναλωτισμό, το ρουσφέτι, τη ρεμούλα, το μικροσυμφέρον που το λέγαμε παλιότερα "αξιοποίηση"  περιουσίας  και μετά, επί Σημίτη, "ανάπτυξη". Γκρέμισε το πατρικό σπίτι του, ονόμασε το χωράφι του "φιλέτο" και το έδωσε αντιπαροχή, ευαγγελίστηκε μια καλοπέραση που άρχιζε και τέλειωνε στα ντουβάρια του σπιτιού του, έχτισε παντού πισίνες στα άνυδρα νησιά του και βρήκε για παιχνίδι το Χρηματιστήριο. Έκλεψε όπως κι όσο μπορούσε το κράτος, γέμισε το καλάθι του σούπερ μάρκετ με δανεικά λεφτά, αγόρασε τζιπ, επίσης με δανεικά λεφτά, μίσησε την πόλη του, παρασύρθηκε σαν το στάχυ μες στον άνεμο απ' αυτό το πρωτοφανές κύμα του υλισμού, με την τηλεόραση να εκπέμπει συνεχώς ανοιχτή  ισοπεδωμένες φωνασκίες.

Οι σαπουνόφουσκες αυτής της φαντασίωσης  ακόμα σκάνε. Πρώτο το Χρηματιστήριο, έπειτα οι Ολυμπιακοί Αγώνες (το ντοπέ της σύγχρονης Ελλάδας). Τώρα η πλάνη της ευμάρειας. Σε λίγο  και η φούσκα της εκπαίδευσης.

Δυστυχώς (ή ευτυχώς, αναλόγως) η μετάνοια έρχεται μόνο μέσα από συντριβή. Γιατί τότε  βλέπει κανείς το μέγεθος και τη βαρύτητα των λαθών του. Και  τότε μπορεί να συλλάβει την προοπτική ενός διαφορετικού μέλλοντος που θα υπηρετεί όχι την προσωπική παρτίδα αλλά την συλλογική πατρίδα, τη μοναδική που υπάρχει. Αυτή η συντριβή μάς ταιριάζει. Οφείλουμε να τη βιώσουμε ατομικά και συλλογικά. Κι ο καθένας να αναλάβει τις ευθύνες του απέναντι στον εαυτό του και το σύνολο. Προσβλέποντας στο μέλλον. Η μετάνοια χρειάζεται την ενεργή παρουσία ενός οράματος. Αλλιώς το βάρος των λαθών οδηγεί στον πάτο, εκεί που μέλλον δεν υπάρχει, μόνο αυτοκτονία.

Είναι έτοιμη η ελληνική κοινωνία για κάτι τέτοιο;

Και ποιος έχει τη γενναιοψυχία να το κάνει;

Εμείς οι "της καθεστυκυίας ηλικίας" αντέχουμε; Ή κληροδοτούμε στα παιδιά μας το βάρος;

Η ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΑΦΘΟΝΙΑΣ

Διαβάζοντας ξανά τον Κολοσσό του Μαρουσιού μετά από πολλά χρόνια, με προβλημάτισε η πρόταση -  κατακλείδα του Ηenry Miller, που σφραγίζει το αφήγημα (βλέπε ΕΔΩ το σχετικό απόσπασμα): "Ειρήνη σε όλους τους ανθρώπους, εύχομαι, και μια πιο άφθονη ζωή!".

Αυτή η ευχή θα μπορούσε να ηχήσει έως και ως μεγαλόστομη, αν δεν είχε προηγηθεί η γητευτική αφήγηση του Μίλερ, ξετύλιγμα του εσωτερικού και εξωτερικού του ταξιδιού  στην Ελλάδα. Ο λόγος του  αγαπητικός, χειμαρρώδης, βαθύς, διαθέτει όντως αφθονία ιδεών, αισθημάτων, εικόνων. Είναι μια έντιμη ευχή προς τους αναγνώστες του, να βιώσουν την ύπαρξη τους μέσα στην αφθονία, όπως τη βίωσε κι εκείνος μέσα στο ελληνικό φως.

Όμως, αφού έκλεισα το βιβλίο, η λέξη "αφθονία" άρχισε ύπουλα να εισχωρεί όλο και βαθύτερα στο μυαλό μου. Αυτή είναι μια αρρώστια των φιλολόγων, από την οποία πάσχω κι εγώ αναμφίβολα, οι λέξεις να εισχωρούν αδιόρατα μέσα στον ψυχισμό, με μια δική τους βούληση να καταλαμβάνουν χώρο μέσα στην καθημερινή συνάφεια και να αυτοαποκαλύπτονται με το έτσι θέλω κάποια στιγμή, απρόσκλητες, αιφνιδιαστικές, πρωτόφαντες.

Είναι μια ωραία ευχή η ευχή της αφθονίας. Συνεπάγεται πλούτο αγαθών, ό, τι μορφή κι αν παίρνουν τα αγαθά για τον κάθε άνθρωπο ή την κάθε εποχή. Διδάσκοντας έκθεση επί χρόνια, έπρεπε να μπαίνω στον κόπο, κάθε φορά με την ίδια δυσκολία, να εξηγώ στους μαθητές μου ότι η έκφραση "υπερ-καταναλωτισμός" είναι λανθασμένη, καθότι η πρόθεση "κατά" εμπεριέχει το "υπέρ". Είναι δηλαδή σαν να λέει κανείς "υπερ-καταβαράθρωση" ή "υπερ-κατανόηση". Τα παιδιά  χαμογέλαγαν με το γλωσσικό άτοπο, δεν νομίζω όμως ότι καταλάβαιναν τη διαφορά. Ο καταναλωτισμός σαν κατάσταση ζωής ήταν για όλους εμάς στην Ελλάδα - αλλά και παντού στο Δυτικό κόσμο - τόσο αυτονόητο αγαθό, που δεν βλέπαμε την λεκτική υπερ-βολή: για να σημάνουμε το νόημα έπρεπε να το υπογραμμίσουμε διπλά, με δύο προθέσεις δηλαδή. Τώρα που η απάτη του καταναλωτισμού καταρρέει, γίνεται φανερή και η πλάνη μας περί του τι σημαίνει "άφθονη ζωή", καθώς εισέρχεται στην καθημερινότητά μας, μετά από πολλές δεκαετίες, το στοιχειό της  οικονομικής και καταναλωτικής στέρησης.

Ξεκίνησα με αυτή την πιο χονδροειδή ιδέα περί της αφθονίας, γιατί πάντα ο  μέσος όρος, η κοινή γνώμη και οι "πλειοψηφίες" απ' αυτή τη χυδαία περίπτυξη με τα αγαθά γοητεύονται, ερωτοτροπούν με την "πληθώρα"και την "ποσότητα", με το  αενάως "νέο προϊόν". Όμως, η αφθονία εμπεριέχει τη στέρηση ποσότητας. Ένα γενναίο στερητικό άλφα προετοιμάζει την ψυχή να γευτεί τα πλούσια αγαθά, οριοθετώντας την απέναντί τους. Ενώ ο καταναλωτισμός βασίζεται στις ενστικτώδεις και μηχανιστικές αντιδράσεις του καταναλωτή,  η πραγματική απόλαυση του αγαθού προϋποθέτει μια ψυχική -και αισθησιακή - εγρήγορση τέτοια, που να μπορεί να χαράξει την  ηδονή της στιγμής βαθιά μέσα στην ύπαρξη.  Και μια τέτοια χειρονομία δεν είναι ποσοτική. Είναι αυστηρά αριστοκρατική. 

Η γενναιοδωρία αποτελεί πραγμάτωση της άφθονης ζωής. Αποδίδει έναν πλούτο ψυχής και πράξης, ο οποίος είναι προσβάσιμος χάρις σε μια έλλειψη, σε μια ολοσχερή απουσία: αυτή του φθόνου. Ο καταναλωτισμός αντίθετα ευδοκιμεί πάνω στα μικρόβια της ζήλιας για τα αγαθά του διπλανού, είτε αυτά είναι υλικά, είτε είναι ψυχικά. Και δεν έχει αίσθημα. Έχει μόνο ξόδεμα: καταναλώνω γεύσεις, αρώματα, σχέσεις, απόλαυση, σεξ, εντυπώσεις, ιδέες, εικόνες. Και γι'  αυτό καταλήγει σε έλλειμμα, τόσο μεγάλο που μπορεί να οδηγήσει σε αυτοκτονία όχι μόνο έναν άνθρωπο, αλλά και ένα ολόκληρο πολιτικό σύστημα, κι έναν πολιτισμό. 

Επιστροφή, λοιπόν, σε αριστοκρατικά ήθη κι επιθυμίες- γιά όποιον μπορεί  (γιατί, καθώς λέει και ο Μίλερ, κανείς δεν μπορεί να γίνει άλλο από αυτό που είναι). 

Τα υποδέλοιπα θα χωνευτούν στο λίπασμα της Ιστορίας.

Διαβάστε τον "Κολοσσό του Μαρουσιού" για περαιτέρω διευκρινίσεις.

jiagogina

Η επέλαση της άνοιξης

Γύρη, γύρη, παντού γύρη. Πήρε τις στροφές της η δίνη της Άνοιξης, αυτή η πρώτη, η σκληρή. 

Τούφες κίτρινες στον αέρα, πέπλα κίτρινα στο πλακόστρωτο. Χώμα κίτρινο κάτω απ'  τα πόδια. Τα τζάμια κίτρινα, τα παραθυρόφυλλα κίτρινα, το τραπέζι με κίτρινη πούδρα. Κλείστε τις πόρτες! Η γύρη επελαύνει.

 Η πρώτη άνοιξη. Επιθετική, αδιάλλακτη, αδιαπραγμάτευτη.

Το μάτι δακρύζει. Δεν αντέχει τη λάμψη του  εκρηκτικού φωτός. Κάποιοι το λένε αλλεργια. Άλλοι παραπονιούνται για άσθμα, συνάχια και καντίλες που φαγουρίζουν.

Σε λίγο, στη δική τους νοητή γραμμή θ'  αρχίσουν να λικνίζονται αλυσίδα οι κάμπιες. Και σιγά - σιγά, όλα τα ζουζουνικά θ'  αρχίσουν το χορό, μαζί και τα παράσιτα.

Απόλαυση; Δεν ξέρω. Η έκρηξη της ζωής  έχει κυρίως δέος. Αυτό που σε ωθεί σε ύπαρξη δεν το απολαμβάνεις. Το σέβεσαι, γιατί είναι μυστικό,  κρυμμένο πίσω απ'  το πέπλο του, το κίτρινο. Δεν είναι σώμα ακόμα να τ'  αγγίξεις. Είναι ατόφια ζωική ορμή.

Η πρώτη Άνοιξη η σκληρή μοιάζει πολύ με θάνατο. Αρκεί να βλέπεις και στα δυο τη δόξα.

Μήνυμα! Μήνυμα σ' ένα μπουκάλι!

Μια μέρα αγναντεύοντας,  στο δικτυακό πέλαγο, είδα μακριά ένα μπουκάλι μέσα στη θάλασσα. Λέω,  "Μπα, το δικό μου θα 'ναι και γυρίζει πίσω σε μένα. Τόσο σκουντρουφλισμένη και ναυαγισμένη  είμαι που και τα μπυκάλια που ρίχνω μου επιστρέφονται". Όλα αυτά είπα, κι άλλα τόσα, που δε χρειάζεται να τα επαναλάβω δικτυακώς και να εκτεθώ περαιτέρω. Όταν όμως το μπουκάλι πλησίασε στα ρηχά, με έκπληξη διαπίστωσα ότι δεν ήταν το δικό μου. Ήταν, προφανώς κάποιου άλλου ναυαγού. Μάλιστα είχε και μια μισοσβησμένη ταμπελίτσα:  "Ναυαγός εν αιθρία", έλεγε.  

Το ανοίγω το μπουκάλι, μια και δυο, και τι να δω! Από το Αιτωλικό, παρακαλώ, έφτασε η χάρη του στα μέρη μου. Και διαπίστωσα ότι ο ναυαγός, αυτός, "ο εν αιθρία", παλαιότερος εμού στο πέλαγο, και αισθητά πιο αισιόδοξος και χαμογελαστός, ρίχνει εδώ και καιρό σταθερά στη θάλασσα ένα μήνυμα στο μπουκάλι, με επιμονή, ελπίδα και μεράκι!

Δείτε τα μηνύματά του. Μέσα στη γενικευμένη εθνική σκοτούρα, και απομόνωση θα εκπλαγείτε ευχάριστα με το νοιάξιμο για την Κοινότητα που έχει αυτό το μπλογκ!

Μακάρι να αφυπνιστούμε όλοι, ναυαγοί και μη, μέσα από το αδιέξοδο που ζούμε, και να δημιουργήσουμε απ'  την αρχή, ταπεινά και αγαπητικά, κοινότητες  στα χωριά μας, στις συνοικίες μας, στις γειτονιές μας. Ακόμα και στον ευρύτερο κύκλο των φίλων μας. Το χρειαζόμαστε πάρα πολύ αυτή τη χρονική στιγμή! Κι ίσως είναι η μόνη μας ελπίδα για πνευματική, αλλά και κοινωνική-οικονομική σωτηρία!

ΠΩΛΕΙΤΑΙ ΚΟΜΜΑΓΗΝΗ ΣΕ ΤΙΜΗ ΕΥΚΑΙΡΙΑΣ

Στον πόλεμο κατά του χρέους θα πρωτοστατήσουν οι παραλίες, καθώς, όπως έχει πει ο Στρος Καν "είναι ατελείωτες και αναξιοποίητες". Στη δημοσιότητα, η πρώτη λίστα με δημόσια ακίνητα προς αξιοποίηση μετά το Ελληνικό.

Οι εφημερίδες

..................................

"Είναι και αυτός ένας ειρμός της σκέψης, ένας τρόπος
ν' αρχίσεις να μιλάς για πράγματα που ομολογείς δύσκολα"

 Γ. Σεφέρης, Τελευταίος Σταθμός

Πολλές φορές τριγυρίζει αυτές τις μέρες στο μυαλό μου αυτή η Κομμαγηνή, το κρατίδιο  "...που 'σβησε σαν το μικρό λυχνάρι..." 

Ο Σεφέρης της αφιερώνει μια γραμμούλα. Έτσι την έμαθα κι  εγώ. Αυτή την ανυπόστατη επικράτεια, το άθυρμα των εξουσιών. Ένα σύμβολο λεηλασίας τόπου ανοχύρωτου, που εξαφανίστηκε διά παντός από την Ιστορία. Τι απόμεινε; Η τιμή της  μνήμης; Κι αυτό, βεβαίως. Αλλά κυρίως  η ποιητική, και όχι μόνον, έγνοια. Μια έγνοια  που, ως φαίνεται, αγκάλιασε το μέλλον σε μεγάλο βάθος χρόνου. 

Κι έχουμε εμείς τώρα τη χάρη για  τιμή. Μα είναι τιμή της τύψης. Μνήμη δεν έχει πολλή. Διαθέτει το μαγαζί πολλές φωνασκίες με επικλήσεις στο ισχυρό αρχαιοελληνικό DNA που ρέει στη φλέβα του χαρισματικού δισεγγονού του Οδυσσέα, πολλή μαγκιά, που εκτονώνεται σε  φτισιές στο πεζοδρόμιο (λεηλατημένο κι αυτό από μηχανάκια, παρκαρισμένα τζιπ κι αστόχαστα κομπρεσέρ), εισαγόμενες κονσέρβες εκσυγχρονισμού, ακέφαλους ηγέτες και άλλα θαύματα φθίνοντος τσίρκου. Επίσης διαθέτει μπόλικο σιχτίρισμα θυμάτων της Ιστορίας, διαρκώς διωκόμενων από τους δυνατούς που εξυφαίνουν συνωμοσίες εις βάρος του σπανίου γονιδίου.

Ο εθνικισμός σε τέτοιες πονηρές συνθήκες εκκολάπτεται. Τι να κάνει  το καημένο ταραγμένο εθνικό μας θυμικό, από κάπου πρέπει να πιαστεί κι αυτό!

Αλλά:

"ο άνθρωπος είναι μαλακός, ένα δεμάτι χόρτο,
χείλια και δάχτυλα που λαχταρούν ένα άσπρο στήθος
μάτια που μισοκλείνουν στο λαμπύρισμα της μέρας
και πόδια που θα τρέχανε, κι ας είναι τόσο κουρασμένα,  

στο παραμικρό σφύριγμα του κέρδους. 
Ο άνθρωπος είναι μαλακός και διψασμένος σαν το χόρτο,
άπληστος σαν το χόρτο, ρίζες τα νεύρα του κι απλώνουν,
σαν έρθει ο θέρος
άλλοι φωνάζουνε για να ξορκίσουν το δαιμονικό
άλλοι μπερδεύονται μες στ' άγαθά τους, άλλοι ρητορεύουν.
Αλλά τα ξόρκια τα' αγαθά τις ρητορείες,
σαν είναι οι ζωντανοί μακριά, τι θα τα κάνεις;
Μήπως ο άνθρωπος είναι άλλο πράγμα;
Μην είναι αυτό που μεταδίνει ζωή;
Καιρός του σπείρειν, καιρός του θερίζειν"

Γι' αυτό και η πατρίδα εχάθη για τον νεοέλληνα εδώ και πολύ καιρό -αν, βεβαίως, πατρίδα σημαίνει τιμώ και σέβομαι τον τόπο μου,  αυτοκαθορίζομαι και ωριμάζω μέσα του. Ανώριμος λαός εμείς οι νεοέλληνες, νεαρό έθνος - σχεδόν το ίδιο νεαρό, όπως το αμερικανικό -  βολοδέρνουμε δυο αιώνες τώρα να πούμε ποιοι είμαστε, εθνικά και κοινωνικά, και τι γλώσσα πρέπει να χρησιμοποιούμε. Να πούμε,  όμως, όχι να βιώσουμε. Το βίωμα της ιστορίας είναι ζόρικο πράμα. Θέλει  συνεχή αναβάπτιση μέσα στη θάλασσα της γλώσσας και της παράδοσης, θέλει ενέργεια πολιτισμού, θέλει αντοχές  να βλέπεις να ιστορικά τραύματα και να τα επουλώνεις με όραμα και συλλογική δουλειά. Και μετάνοια, πολλές φορές για το ξαστόχισμα, την συλλογική ή προσωπική αμαρτία.  Αυτού του τύπου οι χειρονομίες, επιτρέψτε μου να πω, είναι ελληνικές. Στιγμή δεν υπήρξε, όμως, τέτοιο πράγμα στη μεταπολεμική Ελλάδα, ούτε ένας απολογισμός πεπραγμένων, που να έχει ουσιαστική αυτοκριτική και ταπείνωση.

Πρέπει να εφεύρουμε έναν καινούργιο Έλληνα για να υπερασπιστούμε.

  jiagogina

ΕΑΡΙΝΗ ΙΣΗΜΕΡΙΑ

Θα εξισώσω τη μέρα με τη νύχτα σήμερα. Την περιμένω πώς και πώς αυτή τη μέρα. Είναι σαν ονομαστική εορτή, σαν τα γενέθλια ενός κόσμου που αρχίζει τη ζωή του απ' την αρχή.
Θα εξισώνω το χειμώνα με την άνοιξη.
Όλη μέρα, σήμερα.
Στη ραχοκοκαλιά έχω ακόμα κρύο, στο λοβό του  αυτιού φτερουγίζουν κοτσύφια. Ανακεφαλαιώνω όλη μέρα, σήμερα, όλους τους χειμώνες της ζωής μου. Αναρριγώ  στην ωδίνη να γεννιέμαι ξανά  και ξανά. Και ξανά ριζωμένη στον αιθέρα η Αρχόντισσα του Εύκρατου,  μόνο σήμερα,  ζυγίζει τις εποχές μέσα στις παλάμες της και μελετά τα βάρη του Κόσμου. Αιθέρας, ναι, μα έχει  σώμα χώμα και μαλλιά άνεμο, χέρια θαλασσινά, μάτια φωτιάς. Και  χορεύει  κύκλους, ατενίζοντας στα τέσσερα σημεία,  κι οι εποχές σπαρταρούν στα χέρια της  κρατημένες απαλά.
Αυτή  τεχνουργεί κι ο Κόσμος γύρω παλεύει να εικονίσει το γρίφο, καθώς εισδύει  η χαρά μέσα στους πόνους και το θανατικό  στη ζωή.  

Παιδεμός να βρεθεί το ζύγι. Εκεί που το βρίσκεις το 'χασες.
Κάτι συνεχώς γλιστράει από την εικόνα, σαν δάκρυ Παναγίας για τ' ανθρώπινα. 

Τιμή όλη μέρα  σήμερα στην Αρχόντισσα του Εύκρατου.
Την απαντοχή της επικράτειάς μας.
Τη Θεά της μυστικής πατρίδας.