21.6.11

για το έθιμο του Κλήδονα (μέρα που είναι)

-  Την παραμονή του Αϊ-Γιαννιού, οι ανύπανδρες κοπέλες μαζεύονται σε ένα από τα σπίτια του χωριού, όπου αναθέτουν σε κάποιο μέλος της συντροφιάς, συνήθως σε μια "Μαρία" (στη Θράκη ο ρόλος αυτός δίνεται στην ονομαζόμενη "Καλλινίτσα"), της οποίας και οι δύο γονείς είναι εν ζωή, να φέρει από το πηγάδι ή την πηγή το "αμίλητο νερό".
-  Η ονομασία αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι η εν λόγω κοπέλα και η συνοδεία της πρέπει να ολοκληρώσουν την αποστολή αυτή, τηρώντας απόλυτη σιωπή. Στα νησιά, το αμίλητο νερό είναι συχνά θαλάσσιο, οπότε και πρέπει να συλλεχθεί από σαράντα κύματα. Επιστρέφοντας στο σπίτι όπου τελείται ο κλήδονας, το νερό αδειάζεται σε πήλινο -ως επί το πλείστον- δοχείο, στο οποίο η κάθε κοπέλα ρίχνει ένα αντικείμενο, το λεγόμενο ριζικάρι. Συνήθως, πρόκειται για κάποιο προσωπικό αντικείμενο, συχνά μάλιστα πολύτιμο.
-  Στη συνέχεια, το δοχείο σκεπάζεται με κόκκινο ύφασμα, το οποίο δένεται γερά με ένα κορδόνι ("κλειδώνεται", παρετυμολογία του κλήδονα που εξηγεί το γεγονός ότι σε μερικά μέρη της Ελλάδας τοποθετείται λουκέτο στο κορδόνι) και τοποθετείται σε ταράτσα ή άλλο ανοιχτό χώρο. Εκεί παραμένει όλη τη νύχτα υπό το φως των άστρων, για να "ξαστριστεί". Οι κοπέλες επιστρέφουν ύστερα στα σπίτια τους. Λέγεται ότι τη νύχτα αυτή θα δουν στα όνειρά τους το μελλοντικό τους σύζυγο.


Ο Κλήδονας στη Σύρο

- Ο Κλήδονας ήταν από τα πιο προσφιλή έθιμα και πραγματοποιούταν ανήμερα τ' άη Γιάννη στις 24 Ιουνίου. Ο άγιος καλείται "Πρόδρομος" γιατί προετοίμασε το λαό να υποδεχτεί το Σωτήρα, "Βαπτιστής" γιατί βάφτισε το Χριστό και "Αποκεφαλιστής" γιατί εκτελέστηκε με αποκεφαλισμό. Οι Συριανοί τον αποκαλούν "Κοψοκέφαλο".
- Έξω απ' τα παραπάνω αποκαλείται "Φανιστής" απ' το "φανός". Την παραμονή της εορτής κορίτσια με πήλινο βάζο πήγαιναν σε φιλικά σπίτια κι έπαιρναν το αμίλητο νερό. Ονομάζεται αμίλητο γιατί τα κορίτσια το ζήταγαν χωρίς να μιλήσουν καθόλου. Μετά από κει έπαιρναν βόλτα τα σπίτια της γειτονιάς κι ο καθένας έριχνε στο βάζο από ένα σημάδι, ένα κουμπί π.χ., ένα καρφί, ένα σουγιά.
- Το άλλο βράδυ συγκεντρώνονταν όλοι κάπου κι ένας -ο βγάλτης- τραβούσε απ' το νερό ένα αντικείμενο και λεγόταν ένα τετράστιχο που ανήκε σ' αυτόν που ανήκε το ρίξιμο. Τα τετράστιχα είναι ερωτικά, χιουμοριστικά, σατιρικά και πικάντικα κάποτε. Προκαλούν το γέλιο.
"Ανοίξτε τον κλήδονα
και στρώστε βελούδα
για να περάσει ο βασιλιάς
και η βασιλοπούλα.


Ο δεύτερος έλεγε:


Έχω τραγούδια να σας πω
έναν κουβά γιομάτο
και ξεπατώθηκε ο κουβάς
και πέσαν όλα κάτω.

Για τον κακόλογο λεγόταν το εξής τετράστιχο:

Της μαύρης κότας τα φτερά
στη γη να τιναχτούνε
και στης κακιάς γειτόνισσας
τα μάτια να της βγούνε".

Δημοσίευση σχολίου
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...