"Ουτοπία" του Εδουάρδο Γκαλεάνο

το δανείστηκα από το catisart.gr

Είναι στον ορίζοντα… κάνω δύο βήματα, απομακρύνεται δύο βήματα. Κάνω δέκα βήματα και ο ορίζοντας τρέχει δέκα βήματα μακριά. Όσο και να περπατάω, δεν θα τη φτάσω ποτέ. Τι χρησιμεύει τότε η ουτοπία; Σ' αυτό χρησιμεύει: στο να περπατάς.

Αυτός είναι και ο στόχος του ηθικού θεάματος επίσης, να περπατάς. Το λάθος είναι να βλέπουμε το θέαμα σαν το νέο κόσμο. Αυτό κάνει τόσο το εξουσιαστικό όσο και το εμπορικό θέαμα, και με αυτόν το τρόπο το θέαμα γίνεται υποκατάστατο του ονείρου.

Το ηθικό θέαμα προσφέρει ένα διαφορετικό σχηματισμό. Αντί για υποκατάστατο του ονείρου, το ηθικό θέαμα είναι ένα όνειρο σε επίδειξη. Είναι ένα όνειρο το οποίο μπορούμε να δούμε, να το σκεφτούμε, να δράσουμε μέσα του, να το δοκιμάσουμε αν μας κάνει, αλλά όχι απαραίτητα και να το πραγματοποιήσουμε. Το ηθικό θέαμα είναι το μέσο, όπως τα όνειρα που παρουσιάζει, για να φανταστούμε νέες καταλήξεις. Σαν τέτοιο, το ηθικό θέαμα έχει τη δυνατότητα της δημιουργίας ενός εξωτερικού – σαν μια ψευδαίσθηση. Αυτή δεν είναι η παραίσθηση του να πιστεύεις πως έχει δημιουργήσει ένα εξωτερικό, αλλά μια ψευδαίσθηση που δίνει κατεύθυνση και κίνητρο που μπορεί να σε οδηγήσει εκεί.

Θα δώσω ένα παράδειγμα του ιδανικού ηθικού θεάματος, ένα που να περιλαμβάνει όλες τις παραπάνω ιδιότητες. Δεν μπορώ. Δεν υπάρχει. Το ιδανικό ηθικό θέαμα είναι το ίδιο σαν όνειρο: κάτι στο οποίο να δουλεύεις και να περπατάς προς αυτό. Οι προοδευτικοί έχουν πολύ περπάτημα να κάνουν. Πρέπει να το κάνουμε αυτό με τα πόδια μας στο έδαφος, με καθαρή αντίληψη του πραγματικού (και φανταστικού) εδάφους. Αλλά πρέπει επίσης να ονειρευτούμε, γιατί χωρίς όνειρα δεν ξέρουμε προς τα πού περπατάμε.

Τα προοδευτικά όνειρα, για να έχουν οποιαδήποτε πραγματική κοινωνική επιρροή, πρέπει να γίνουν δημοφιλή όνειρα. Αυτό θα συμβεί μόνο αν αντηχήσουν με τα όνειρα που οι άνθρωποι ήδη έχουν - όπως αυτά που εκφράζονται στην εμπορική κουλτούρα σήμερα, και ακόμα και αυτά που εκδηλώθηκαν από την εξουσία στο παρελθόν.

Αλλά για να έχουν τα προοδευτικά όνειρα κάποια ελπίδα να γίνουν δημοφιλή, πρέπει επίσης, να εκτεθούν. Τα όνειρά μας, κάνουν λίγο καλό, όταν βρίσκονται κλειδωμένα στα κεφάλια μας και ανακυκλώνονται στους μικρούς μας κύκλους. Πρέπει να ειδωθούν και ακουστούν, να κυκλοφορήσουν και να παιχτούν – να φωναχτούν από την κορυφή του βουνού.

Αυτή είναι η δουλειά του θεάματος. Το θέαμα είναι ήδη μέρος της πολιτικής και οικονομικής ζωής μας.

Το σημαντικό ερώτημα είναι: ποιανού ηθική κάνει πράξη και ποιανού τα όνειρα εκφράζει.

* Ο Εδουάρδο Γκαλεάνο ήταν ένας από τους σημαντικότερους Ουρουγουανούς συγγραφείς και διανοητές στη Λατινική Αμερική

Thomas More, Ουτοπία

το κείμενο που ακολουθεί είναι η κατακλείδα της Ουτοπίας του Thomas More 

(εκδόσεις ΤΟ ΠΟΝΤΙΚΙ). 

Θα επανέλθω και με άλλα αποσπάσματα...

(...)Σας περιέγραψα με όση λεπτομέρεια μπορούσα την κοινοπολιτεία της Ουτοπίας, τη συγκρότησή της, που πιστεύω, όχι μόνο ότι είναι η καλύτερη στον κόσμο, αλλά αληθινά ότι είναι η μόνη κοινοπολιτεία που αξίζει αυτόν τον τίτλο. Σε όλες τις άλλες χώρες είναι προφανές ότι, ενώ οι άνθρωποι μιλούν για κοινοπολιτεία, ο κάθε άνθρωπος αναζητά το δικό του συμφέρον. Αλλά εκεί όπου κανείς δεν έχει ιδιοκτησία, όλοι οι άνθρωποι εργάζονται με ζήλο για το κοινό καλό. Πραγματικά δεν είναι τυχαίο που αλλού οι άνθρωποι λειτουργούν διαφορετικά, γιατί ξέρουν ότι αν δεν μεριμνήσουν για τον εαυτό τους, όσο πλούσια κι αν είναι η πολιτεία, θα πεθάνουν της πείνας. Έτσι βιώνει καθένας την αναγκαιότητα να κοιτάξει το προσωπικό του καλό αντί για το δημόσιο συμφέρον. Στην Ουτοπία, όμως, όπου κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα σε όλα, όλοι ξέρουν ότι, αν προνοήσουν να διατηρήσουν τις δημόσιες αποθήκες γεμάτες, από κανέναν ιδιώτη δεν θα λείψει τίποτα. Γιατί ανάμεσα τους δεν υπάρχει άνιση κατανομή και κανείς δεν είναι φτωχός, κανείς δεν είναι σε ανάγκη·  και ενώ κανείς δεν έχει τίποτα, όλοι έχουν τα πάντα· γιατί, τι μπορεί να  κάνει έναν άνθρωπο πιο πλούσιο από το να ζει μια γαλήνια και ευτυχισμένη ζωή, ελεύθερος από τα άγχη. Χωρίς να φοβάται ότι τα παιδιά του θα δυστυχήσουν, ούτε να σκέφτεται το πώς θα μεγαλώσει τις κόρες του. Να νιώθει ασφαλής για εκείνον, για τη γυναίκα του, για τα παιδιά του και τα εγγόνια του και για όσες γενιές μπορεί να σκεφτεί. Γιατί σε αυτούς δεν υπάρχει λιγότερη φροντίδα για εκείνους που κάποτε εργάζονταν, αλλά τώρα δεν μπορούν να το κάνουν. Θα ήθελα να ακούσω κάποιον να συγκρίνει τη δικαιοσύνη που υπάρχει ανάμεσά τους, με αυτή των άλλων εθνών, όπου, αν μου επιτρέπετε, δεν βλέπω τίποτα που να μοιάζει με ισότητα ή δικαιοσύνη. Γιατί, ποια δικαιοσύνη υπάρχει σε έναν κόσμο που ο αριστοκράτης, ο χρυσοχόος, ο τραπεζίτης ή όποιος άλλος δεν κάνει απολύτως τίποτα ή, στην καλύτερη περίπτωση, ασχολείται με κάτι που δεν αφορά το δημόσιο συμφέρον πρέπει να ζει στην απόλυτη χλιδή και πολυτέλεια, με κάτι που έχει αποκτήσει με τόσο ποταπό τρόπο. Και ένας μέσος άνθρωπος, ένας μαραγκός, ένας σιδεράς, ένας αγρότης που δουλεύει σκληρά και παλεύει και κάνει πράγματα τόσο αναγκαία για την πολιτεία –που αν δεν τις έκαναν θα κατέρρεε σε ένα χρόνο – να ζει τόσο φτωχά και τόσο εξαθλιωμένα που δεν θα τον ζήλευαν ούτε τα ζώα. Γιατί τα ζώα δεν δουλεύουν τόσο πολύ και τρέφονται καλύτερα και δεν έχουν άγχος για το αύριο, ενώ αυτοί οι άνθρωποι κουβαλούν το βάρος της αδιάκοπης κακοπληρωμένης εργασίας τους, αφού αυτό που κερδίζουν το δαπανούν αμέσως και είναι αδύνατον να έχουν πρόνοια στα γηρατειά τους.

Δεν είναι μια τέτοια πολιτεία άδικη και αχάριστη που σκορπάει τις χάρες της στους αριστοκράτες ή στους άλλους αργόσχολους που ζουν είτε μέσα στην κολακεία ή στις κενές απολαύσεις και που, από την άλλη, αδιαφορεί γι’ αυτούς που δεν έχουν πολλά, όπως είναι οι αγρότες, οι ανθρακωρύχοι, και οι εργάτες που χωρίς αυτούς δεν θα μπορούσαν να συντηρηθούν; Αλλά, αφού το κράτος τους λήστεψε το πλεονέκτημα των υπηρεσιών τους και αφού τους γονάτισαν τα γηρατειά, οι αρρώστιες και οι ανάγκες, όλος ο αγώνας τους και η δουλειά τους ξεχνιέται, όλη η ανταμοιβή τους είναι να πεθάνουν μέσα στη μεγάλη δυστυχία του. Οι πλουσιότεροι πάντα ψάχνουν να βρουν τρόπους για να μειώσουν τις αμοιβές της εργασίας, όχι μόνο με τις απάτες τους, αλλά και με τους νόμους που φτιάχνουν προς αυτή την κατεύθυνση έτσι που, ενώ είναι από μόνο του πολύ άδικο να δίνεις τόσο χαμηλές αμοιβές σε εκείνους που το αξίζουν, διανθίζουν την αδικία με  την νομιμοποίηση που παρέχει ένας θεσμός.

Συνεπώς, πρέπει να πω, ενώ εκλιπαρώ για έλεος, ότι δεν χρειάζομαι άλλα στοιχεία για να διατυπώσω την συνωμοσία των πλουσίων σε όλες τις κυβερνήσεις, που με το πρόσχημα της διαχείρισης του Δημοσίου, επιδιώκουν μόνο το δικό τους συμφέρον. Σκαρφίζονται όλους τους τρόπους που μπορούν πρώτα για να διατηρήσουν χωρίς κίνδυνο αυτά που έχουν και δεύτερον να βάλουν το φτωχό να δουλεύει για εκείνους με όσο λιγότερα γίνεται, και μάλιστα να τον καταπιέζουν όσο περισσότερο μπορούν·  αν τα καταφέρουν τότε με τη μόστρα της πολιτείας που υποτίθεται ενδιαφέρεται για το καλό όλων, περνάνε νόμους. Παρόλα αυτά, αυτοί οι επαίσχυντοι άνθρωποι, αφού μοιράσουν μεταξύ τους ό,τι θα μπορούσε να έχει περισσέψει, είναι ακόμη μακριά από την ευτυχία που νιώθουν οι Ουτοπιανοί, που έχοντας εξαλείψει την επιθυμία και την χρησιμότητα για το χρήμα, έχουν απαλλαγεί και από το άγχος και τη δυστυχία που το χρήμα φέρνει. Γιατί ποιος δεν βλέπει τις απάτες, τις κλοπές, τις ληστείες, τους καυγάδες, τις εξεγέρσεις, τις φιλονικίες, τους φόνους, που μόνο τιμωρούνται και δεν αποτρέπονται από την αυστηρότητα του νόμου, και που θα εξαλείφονταν αν το χρήμα δεν ήταν το πιο σημαντικό πράγμα στον κόσμο. Την ίδια στιγμή θα εξαφανίζονταν οι έγνοιες, η αγωνία, οι φόβοι όλου του κόσμου, ακόμα και η ίδια η φτώχεια, για την οποία τα χρήματα είναι σημαντικά, θα εξαλειφόταν και αυτή.  Για την κατανόησή σας δίνω ένα παράδειγμα:

 Σκεφτείτε οποιαδήποτε χρονιά που η σοδειά δεν ήταν καλή και χιλιάδες πέθαναν από την πείνα. Αν την ίδια χρονιά κάναμε μια έρευνα στις αποθήκες των πλουσίων, θα τις βρίσκαμε γεμάτες με καλαμπόκι, θα βρίσκαμε ότι αν το μαζεύαμε και το μοιράζαμε όλο, θα ήταν αρκετό για να του σώσουμε από τη δυστυχία. Τόσο απλό είναι να παρέχουμε τα αναγκαία για τη ζωή, αν αυτό το ευλογημένο πράγμα που λέγεται χρήμα που υποτίθεται ότι εφευρέθηκε για να ανακουφίζει, δεν ήταν το μόνο πράγμα που μας εμποδίζει από την ανακούφιση.

Δεν αμφιβάλλω ότι οι  πλούσιοι τα γνωρίζουν όλα αυτά και ότι ευτυχία είναι να μην έχεις ανάγκη τα απαραίτητα ενώ να έχεις αφθονία σε άχρηστα. Δεν αμφιβάλλω ότι αν όλοι κατανοούσαν το συμφέρον ου ανθρώπου, το οποίο διατυπώνεται στις εντολές του Χριστού, που με την άπειρη σοφία Του γνώριζε  το σωστό και το αποκάλυψε, θα οδηγούμασταν στο σύστημα της Ουτοπίας, αν δεν υπήρχε η υπερηφάνεια, η μάστιγα της ανθρώπινης φυλής και η πηγή τόσης δυστυχίας. Γιατί αυτό το κουσούρι δεν μετρά την ανθρώπινη ευτυχία με τις ανέσεις, αλλά με τη δυστυχία των άλλων·  και δεν θα ικανοποιόταν, σαν να είναι θεότητα, αν δεν έμενε κανείς, που να μην ήταν δυστυχισμένος.  Η περηφάνεια πιστεύει ότι η δική της ευτυχία είναι καλύτερη σε σύγκριση με τη δυστυχία των άλλων, θεωρεί ότι οι άλλοι καταλαβαίνουν καλύτερα τη φτώχεια τους, όταν εκείνη επιδεικνύει τα πλούτη της. Αυτό είναι το καταραμένο ερπετό που σέρνεται στα στήθη των βροτών και κυριαρχεί σε αυτούς.  Γι’ αυτό χαίρομαι για την Ουτοπία που έχει ένα κοινωνικό σύστημα, που μακάρι όλος ο κόσμος να ήταν τόσο σοφός, ώστε να το μιμηθεί. Γιατί έχουν καταστρώσει ένα τέτοιο σχέδιο πολιτικής, που όσο οι άνθρωποι ζουν ευτυχισμένοι, κάτω από τη σκέπη του, τόσο θα κρατήσει αιώνια. Γιατί ξερίζωσαν από το μυαλό των ανθρώπων το σπόρο, τόσο της φιλοδοξίας, όσο και της διαμάχης που έχουν καταστρέψει τόσες πολιτείες που ήταν φαινομενικά ασφαλείς.  Αλλά, όσο ζουν σε ειρήνη και κυβερνώνται από αυτούς τους καλούς νόμους, η ζήλεια των γειτονικών χωρών δεν θα τους επηρεάσει και οι βασιλιάδες τους θα προσπαθούν μάταια να τους κατακτήσουν.

Κατερίνα Φωτεινάκη, Το θαλασσινό τριφύλλι

Φοίβος Δεληβοριάς, η Πέρα Χώρα

Για πείτε αν ίσως έχει φτάσει ποτέ κανείς
Στο μυστικό βυθό της χώρας της αλληνής
Εκεί που σταματάν’ τα "πρεπει", τα "μη" του νου
Και που είναι πάτος η κορφή του ψηλού βουνού.
 Εκεί που όλα είναι στο σώμα σου επιτρεπτά
Κι όλα τα λάθη τ’ ασυγχώρητα είναι σωστά
Κι όλα τα αισθήματα που κρύβεις γιατί πονάς
Εκεί είναι ελεύθερα να τρέξουν όπου αγαπάς.
 Για πείτε αν ίσως έχει φτάσει ποτέ κανείς
Στη χώρα της πραγματικά ζωντανής ζωής
Εκεί που σταματάει το μέτρημα το κοινό
Και που όλα αρχίζουνε όταν πέφτεις μες στο κενό.
 Εκεί που η θάλασσα δεν έχει σπαταληθεί
Ούτ’ η γυμνή γυναίκα δεν απομαγευτεί
Και που ο Θεός είναι παιδάκι επτά χρονώ
 Που βλαστημάει στον κήπο μόνο του το Θεό.
 Για πείτε αν έφτασε έστω κι ένας στη χώρα αυτή
Στη γεωγραφία που μιμήθηκε την ψυχή
Εκεί που η Εύα τρώει ελεύθερα απ’ τη μηλιά
Και πίνεται όλος ο Αχέροντας μια γουλιά.
 Απόψε πάλι το σκοτάδι έπεσε νωρίς
Ψάχνω για κάτι που είναι δύσκολο να το δεις
Μ’ ακούω σαν ψίθυρο απ’ τα υπόγεια της μουσικής
Τη χώρα που δεν έχει φτάσει ποτέ κανείς.

από το Ερημονήσι στο Σπαλαθρονήσι

πρώτα το ποίημα... Μετά η πληροφορία.   Οι αναγωγές του αναγνώστη.... 

 

Οδυσσέα Ελύτη

ΤΟ ΕΡΗΜΟΝΗΣΙ

από τα Ρω του Έρωτα

Γεια σου Απρίλη, γεια σου Μάρτη
και πικρή Σαρακοστή
βάζω πλώρη και κατάρτι
και γυρεύω ένα νησί
που δεν βρίσκεται στον χάρτη

Το κρατάνε στον αέρα
τέσσερα χρυσά πουλιά
δεν γνωρίζεις εκεί πέρα
ούτε κλέφτη ούτε φονιά
ούτε μάνα, ούτε πατέρα

Μες της ερημιάς τ’αγέρι
όλα αλλάζουνε με μιας
πιάνεις του Θεού το χέρι
και στα κύματα ακουμπάς
σαν το άγριο περιστέρι

Γεια σας έχθρες, γεια σας μίση
και γινάτι καθενός
άμα βρεις το ερημονήσι
όλα τ’άλλα είναι καπνός
μια φορά να το ΄χεις ζήσει


και τώρα η είδηση:

πηγή: ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ

Το Σπαλαθρονήσι, έναντι του Μαρμαρά, μπαίνει σε δημοπρασία από τον ελληνικό οίκο Myrό Gallery

 

Το νησί Σπαλαθρονήσι, που βρίσκεται απέναντι από τον Μαρμαρά στη Χαλκιδική, βγαίνει σε δημοπρασία!

Ο οίκος Myrό Gallery το βγάζει στο σφυρί. Στην ιστοσελίδα του -ελληνικού- οίκου (www.antiqueshouse.gr) υπάρχει ένα βίντεο με πλάνα παρμένα από το Σπαλαθρονήσι, δείχνοντας τις όμορφες παραλίες του, ενώ έχουν αναρτηθεί πολλές φωτογραφίες ώστε να γίνει πιο ελκυστικό για τους επίδοξους αγοραστές.

Στις 24 Ιουλίου θα δοθεί συνέντευξη Τύπου στα γραφεία του οίκου στη Θεσσαλονίκη, προκειμένου να ενημερωθεί το κοινό και οι υποψήφιοι αγοραστές, καθώς στην ιστοσελίδα του οίκου δεν γίνονται γνωστές περισσότερες λεπτομέρειες.

Να σημειωθεί πως τα Σπαλαθρονήσια είναι τρία μικρά νησιά ανοιχτά των ακτών της Χαλκιδικής, στον κόλπο της Κασσάνδρας, κοντά στη δυτική ακτή της χερσονήσου της Σιθωνίας. Το μεγαλύτερο είναι το ομώνυμο νησί, ενώ οι τοπικές ονομασίες τους είναι Σπάλαθρο ή Ρώσα, Χτένι και Κολόμπαρο.

Να σημειωθεί πως είναι η πρώτη φορά που γίνεται πώληση ενός ελληνικού νησιού μέσω δημοπρασίας.

Συγκεκριμένα, στην ιστοσελίδα του οίκου, αναφέρονται τα εξής:

«Ελληνικό Νησί σε Δημοπρασία

Στο πλαίσιο νέας δραστηριότητας του Myrό Antiques House ο οίκος έχει αναλάβει την δημοπράτηση ελληνικών νησιών. Σας ενημερώνουμε ότι το πρώτο είναι το μεγαλύτερο από τα Σπαλαθρονήσια, το οποίο βρίσκεται έναντι του Μαρμαρά, στην Χαλκιδική. Δείτε φωτογραφίες του νησιού, και εφόσον ενδιαφέρεστε για περισσότερες πληροφορίες επικοινωνήστε ...». 

*****

και λίγη μουσική τώρα για να το χωνέψουμε κι αυτό: το έν λόγω ποίημα σε μελοποίηση  του Λίνου Κόκοτου:

Όδυσσέας Έλύτης, Ὁ φυλλομάντης

                  Ἀπόψε βράδυ Αὐγούστου ὀχτὼ

Ναυαγισμένο στὰ ρηχὰ τῶν ἄστρων

Τὸ παλιό μου σπίτι μὲ τὰ σαμιαμίθια

Καὶ τὸ χυμένο τὸ κερὶ στὸ κομοδίνο ἐπάνω

Πόρτες παράθυρα ἀνοιχτὰ

Τὸ παλιό μου σπίτι ἀδειάζοντας

Φορτίο τῆς ἐρημιᾶς μέσα στὴ νύχτα.

Σαστισμένες φωνὲς κι ἄλλες ποὺ ἀκόμη

Τρέχοντας μες στὶς φυλλωσιὲς ἀστράφτουν σὰν

Μυστικὰ περάσματα πυγολαμπίδας

Ἀπὸ βάθη ζωῆς ἀναστραμμένης

Μὲς στὸ κρύο ἀσπράδι τῶν ματιῶν

Ἐκεῖ ποὺ ἀκινητεῖ ὁ Καιρὸς

Κι ἡ Σελήνη μὲ τ' ἀλλοιωμένο μάγουλο

Ἀπελπιστικὰ σιμώνει τὸ δικό μου.

Ἕνα θρόισμα σὰν ἀπὸ χαμένης

Ποὺ ξανάρχεται ἀγάπης σκοτεινὸ ἀρχινοῦν:

«Μή». Κι ὕστερα πάλι "Μή". "Μωρό μου".

«Τί σοῦ' μελλε". "Μιὰ μέρα θά τό θυμηθεῖς".

"Παιδὶ παιδάκι μὲ τὰ καστανὰ μαλλιά".

"Ἐγὼ ποὺ σ' ἀγαπῶ". "Πὲς πάντα". "Πάντα".

Κι ὅπως μέσα στὴν ἀπληστία τοῦ μαύρου

Πού ἀνοίγεται στὰ δύο περιβολιοῦ

Σβηστὸ ἀπανθρακωμένο

Πάει καὶ καταποντίζεται ὄλο τὸ ἔχει σου

Ἀνεβαίνει ἀπ' τῆς ψυχῆς τ' ἀπόνερα ἕνα

Κῦμα θολὸ ποὺ οἱ φυσαλίδες του εἶναι

Ἄλλα τόσα παλιὰ ἡλιοβασιλέματα

Παράθυρα τρεμάμενα στὸ φῶς τοῦ ἑσπερινοῦ

Μιὰ στιγμὴ ποὺ προσπέρασες τὴν εὐτυχία

Σὰν τραγούδι ὅπου κρύφτηκε μήπως τὸ δεῖς

Δακρυσμένο γιὰ σένα ἕνα κορίτσι --

Ὅλα τῆς ἀγκαλιᾶς τὰ ἱερὰ καὶ τοῦ ὅρκου

Τίποτα τίποτα δὲν πῆε χαμένο

Ἀπόψε βράδυ Αὐγούστου ὀχτὼ

Μέσ' ἀπ' τὴ χλώρη τοῦ βυθοῦ καὶ πάλι

Τὸ ἴδιο ἐκεῖνο ἀτέρμονο ἀνατρίχιασμα

Μονοθροεῖ καὶ συνθροεῖ τὰ φύλλα

Μονολογεῖ στὴν ἀραμαϊκὴ τοῦ ἀπόκοσμου:

"Παιδὶ παιδάκι μὲ τὰ καστανὰ μαλλιὰ

Σοῦ 'μελλε νὰ χαθεῖς ἐδῶ γιὰ νὰ σωθεῖς μακριά".

"Σοῦ 'μελλε νὰ χαθεῖς ἐδῶ γιὰ νὰ σωθεῖς μακριά".

Κι ἄξαφνα σὰν τὰ πρὶν καὶ τὰ μετὰ ἰδωμένα.

Βατὲς ὅλες οἱ θάλασσες μὲ τὰ λουλούδια

Μόνος ἀλλ' ὄχι μόνος. Ὅπως πάντα.

Ὅπως τότε νέος ποὺ προχωροῦσα

Μὲ κενὴ τὴ θέση στὰ δεξιά μου

Καὶ ψηλὰ μ' ἀκολουθοῦσε ὁ Βέγας

Τῶν ἐρώτων μου ὅλων ὁ Πολιοῦχος.

1965._

 "Τα Ἑτεροθαλῆ", ΙΚΑΡΟΣ, Αθήνα 1980.

το πήρα από τον ομώνυμο διαδικτυακὸ περιοδικὸ : filomantis.gr

ΑΝΔΡΕΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ: από την ΟΚΤΑΝΑ

Ὅσο κι ἄν μένουν ἀνεκτέλεστα τὰ ἔργα, ὅσο καὶ ἄν εἶναι πλήρης ἡ σιγή (ἡ σφύζουσα ἐν τούτοις) καὶ τὸ μηδὲν ἂν διαγράφεται στρόγγυλον, ὡς ἄφωνον στόμα ἀνοικτόν, πάντα, μὰ πάντα, ἡ σιγὴ καὶ τὰ ἀνεκτέλεσατα ὅλα, θὰ περιέχουν ἕν μέγα μυστήριον γιομάτο, ἕνα μυστήριον ὑπερπλῆρες, χωρὶς κενὰ καὶ δίχως ἀπουσίαν, ἓν μέγα μυστήριον  (ὡς τὸ μυστήριον τῆς ζωῆς ἐν τάφῳ) - τὸ φανερόν, τὸ τηλαυγές, τὸ πλῆρες μυστήριον τῆς ὑπάρξεως τῆς ζωῆς, Ἄλφα -Ὠμέγα.

εδώ όλο το ποίημα

ΕΙΣ ΤΗΝ ΟΔΟΝ ΤΩΝ ΦΙΛΕΛΛΗΝΩΝ

Εις την οδόν των Φιλελλήνων*

 ΑΝΔΡΕΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ

Στον Conrad Russel Rooks

Mια μέρα που κατέβαινα στην οδόν των Φιλελλήνων, μαλάκωνε η άσφαλτος κάτω απ' τα πόδια και από τα δένδρα της πλατείας ηκούοντο τζιτζίκια, μέσ' στην καρδιά των Aθηνών, μέσ' στην καρδιά του θέρους.
      Παρά την υψηλήν θερμοκρασίαν, η κίνησις ήτο ζωηρά. Aίφνης μία κηδεία πέρασε. Oπίσω της ακολουθούσαν πέντε-έξη αυτοκίνητα με μελανειμονούσας, και ενώ στα αυτιά μου έφθαναν ριπαί πνιγμένων θρήνων, για μια στιγμή η κίνησις διεκόπη. Tότε, μερικοί από μας (άγνωστοι μεταξύ μας μέσ' στο πλήθος) με άγχος κοιταχθήκαμε στα μάτια, ο ένας του άλλου προσπαθώντας την σκέψι να μαντεύση. Έπειτα, διαμιάς, ως μία επέλασις πυκνών κυμάτων, η κίνησις εξηκολούθησε.
      Ήτο Iούλιος. Eις την οδόν διήρχοντο τα λεωφορεία, κατάμεστα από ιδρωμένον κόσμο ― από άνδρας λογής-λογής, κούρους λιγνούς και άρρενας βαρείς, μυστακοφόρους, από οικοκυράς χονδράς, ή σκελετώδεις, και από πολλάς νεάνιδας και μαθητρίας, εις των οποίων τους σφικτούς γλουτούς και τα σφύζοντα στήθη, πολλοί εκ των συνωθουμένων, ως ήτο φυσικόν, επάσχιζαν (όλοι φλεγόμενοι, όλοι στητοί ως Hρακλείς ροπαλοφόροι) να κάμουν με στόματα ανοικτά και μάτια ονειροπόλα, τας συνήθεις εις παρομοίους χώρους επαφάς, τας τόσον βαρυσημάντους και τελετουργικάς, άπαντες προσποιούμενοι ότι τυχαίως, ως εκ του συνωστισμού, εγίνοντο επί των σφαιρικών θελγήτρων των δεκτικών μαθητριών και κορασίδων αυταί αι σκόπιμοι και εκστατικοί μέσα εις τα οχήματα επαφαί - ψαύσεις, συνθλίψεις και προστρίψεις.
      Nαι, ήτο Iούλιος· και όχι μόνον η οδός των Φιλελλήνων, μα και η Nτάπια του Mεσολογγιού και ο Mαραθών και οι Φαλλοί της Δήλου επάλλοντο σφύζοντες στο φως, όπως στου Mεξικού τας αυχμηράς εκτάσεις πάλλονται ευθυτενείς οι κάκτοι της ερήμου, στην μυστηριακή σιγή που περιβάλλει τας πυραμίδας των Aζτέκων.
      Tο θερμόμετρον ανήρχετο συνεχώς. Δεν ήτο θάλπος, αλλά ζέστη - η ζέστη που την γεννά το κάθετο λιοπύρι. Kαι όμως, παρά τον καύσωνα και την γοργήν αναπνοήν των πνευστιώντων, παρά την διέλευσιν της νεκρικής πομπής προ ολίγου, κανείς διαβάτης δεν ησθάνετο βαρύς, ούτε εγώ, παρ' όλον ότι εφλέγετο ο δρόμος. Kάτι σαν τέττιξ ζωηρός μέσ' στην ψυχή μου, με ηνάγκαζε να προχωρώ, με βήμα ελαφρόν υψίσυχνον. Tα πάντα ήσαν τριγύρω μου εναργή, απτά και δια της οράσεως ακόμη, και όμως, συγχρόνως, σχεδόν εξαϋλούντο μέσα στον καύσωνα τα πάντα - οι άνθρωποι και τα κτίσματα - τόσον πολύ, που και η λύπη ακόμη ενίων τεθλιμμένων, λες και εξητμίζετο σχεδόν ολοσχερώς, υπό το ίσον φως.
      Tότε εγώ, με ισχυρόν παλμόν καρδίας, σταμάτησα για μια στιγμή, ακίνητος μέσα στο πλήθος, ως άνθρωπος που δέχεται αποκάλυψιν ακαριαίαν, ή ως κάποιος που βλέπει να γίνεται μπροστά του ένα θαύμα και ανέκραξα κάθιδρως:
      "Θεέ ! O καύσων αυτός χρειάζεται για να υπάρξη τέτοιο φως ! Tο φως αυτό χρειάζεται, μια μέρα για να γίνη μια δόξα κοινή, μια δόξα πανανθρώπινη, η δόξα των Eλλήνων, που πρώτοι, θαρρώ, αυτοί, στον κόσμον εδώ κάτω, έκαμαν οίστρο της ζωής τον φόβο του θανάτου".

ΑΝΔΡΕΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ:ΟΧΙ ΜΠΡΑΖΙΛΙΑ ΜΑ ΟΚΤΑΝΑ

ΟΧΙ ΜΠΡΑΖΙΛΙΑ ΜΑ ΟΚΤΑΝΑ

Όταν διά της πίστεως και της καλής θελήσεως, αλλά και από επιτακτικήν, αδήριτον ανάγκην δημιουργηθούν αι προϋποθέσεις και εκτελεσθούν όχι οικοδομικά, ή ορθολογιστικά, μα διαφορετικά τελείως έργα, εις την καρδιά του μέλλοντος, εις την καρδιά των υψηλών οροπεδίων και προ παντός μέσ’ στην καρδιά του κάθε ανθρώπου, θα υπάρξη τότε μόνον η Νέα Πόλις και θα ονομασθή πρωτεύουσα της ηνωμένης, της αρραγούς και αδιαιρέτου Οικουμένης.

Άγνωστον αν η παλαιά, που εκτείνεται προ του ωκεανού στα πόδια του κατακορύφου βράχου που μοιάζει με το Τζέμπελ-αλ-Ταρέκ, άγνωστον αν θα εγκαταλειφθή, ή αν θα υφίσταται καν στα χρόνια εκείνα, ή αν, απέραντη και κενή, θα διατηρηθή ως δείγμα μιας ελεεινής, μιας αποφράδος εποχής, ή ως θλιβερόν μουσείον διδακτικόν, πλήρες παραδειγμάτων προς αποφυγήν. Εκείνο που είναι βέβαιον είναι ότι η Νέα Πόλις θα οικοδομηθή, ή μαλλον θα δημιουργηθή, και θα είναι η πρωτεύουσα του Νέου Κόσμου, εις την καρδιά του μέλλοντος και των ανθρώπων, μετά χρόνια πολλά, οδυνηρά, βλακώδη και ανιαρά, ίσως μετά από μίαν άλωσιν οριστικήν, μετά την μάχην την τρομακτικήν του επερχομένου Αρμαγεδδώνος.

Δεν θα εξετάσω τας λεπτομερείας. Είναι μακράν ακόμη η εποχή, ώστε από τούδε να τας γνωρίζωμεν καταλεπτώς, ή «a priori». Αυτό που με ενδιαφέρει απολύτως – και θα έπρεπε να ενδιαφέρη όλους – είναι ότι η Νέα Πόλις θα ολοκληρωθή, θα γίνη. Όχι βεβαίως από αρχιτέκτονας και πολεοδόμους οιηματίας, που ασφαλώς πιστεύουν, οι καημένοι, ότι μπορούν αυτοί τους βίους των ανθρώπων εκ των προτέρων να ρυθμίζουν και το μέλλον της ανθρωπότητος, με χάρακες, με υποδεκάμετρα, γωνίες και «ταυ», μέσα στα σχέδια της φιλαυτίας των, ναρκισσευόμενοι (μαρξιστικά, φασιστικά, ή αστικά), πνίγοντες και πνιγόμενοι, να κανονίζουν.

Όχι, δεν θα κτισθή η Νέα Πόλις έτσι· μα θα κτισθή απ’ όλους τους ανθρώπους, όταν οι άνθρωποι, έχοντες εξαντλήσει τας αρνήσεις, και τας καλάς και τας κακάς, βλέποντες το αστράπτον φως της αντισοφιστείας – τουτέστι το φως της άνευ δογμάτων, άνευ ενδυμάτων Αληθείας – παύσουν στα αίματα και στα βαριά αμαρτήματα χέρια και πόδια να βυθίζουν, και αφήσουν μέσα στις ψυχές των, με οίστρον καταφάσεως, όλα τα δένδρα της Εδέμ, με πλήρεις καρπούς και δίχως όφεις – μά τον Θεό, ή τους Θεούς – τελείως ελεύθερα ν΄ ανθίσουν.

Ναι, ναι (αμήν, αμήν λέγω υμίν), σας λέγω την αλήθειαν. Η Νέα Πόλις θα κτισθή και δεν θα είναι χθαμαλή σε βαλτοτόπια. Θα οικοδομηθή στα υψίπεδα της Οικουμένης, μα δεν θα ονομασθή Μπραζίλια, Σιών, Μόσχα, ή Νέα Υόρκη, αλλά θα ονομασθή η πόλις αυτή Οκτάνα.

Και τώρα ο καθείς θα διερωτηθή ευλόγως: «Μα τι θα πη Οκτάνα ;»

Δίκαιον το ερώτημα και η απάντησις θα έλθη γρήγορα. Όμως διά να γίνη πλήρως νοητή, ρίξετε πρώτα μέσα σας μια καλή ματιά και ευθύς μετά ρίξετε άλλη μία τριγύρω σας δεξιά και αριστερά, πάνω και κάτω. Έπειτα κλείστε τα μάτια σας για μια στιγμή και ανοίξτε τα αποτόμως, ανοίγοντας διάπλατα και τις ψυχές σας. Η απάντησις θα βρίσκεται μπροστά σας, όχι μονάχα νοητή, μα και απτή – σώμα περικαλλές και έμψυχον και σφύζον.

Και τώρα (αμήν, αμήν) λέγω υμίν:

Οκτάνα , φίλοι μου, θα πη μεταίχμιον της Γης και του Ουρανού, όπου το ένα στο άλλο επεκτεινόμενο ένα τα δύο κάνει.

Οκτάνα θα πη πυρ, κίνησις, ενέργεια, λόγος σπέρμα.

Οκτάνα θα πη έρως ελεύθερος με όλας τας ηδονάς του.
 
Οκτάνα θα πη ανά πάσαν στιγμήν ποίησις, όμως όχι ως μέσον εκφράσεως μόνον, μα ακόμη ως λειτουργία του πνεύματος διηνεκής.
 
Οκτάνα θα πη η εντελέχεια εκείνη, που αυτό που είναι αδύνατον να γίνη αμέσως το κάνει εν τέλει δυνατόν, ακόμη και την χίμαιραν, ακόμη και την ουτοπίαν, ίσως μια μέρα και την αθανασίαν του σώματος και όχι μονάχα της ψυχής.

Οκτάνα θα πη το «εγώ» «εσύ» να γίνεται (και αντιστρόφως το «εσύ» «εγώ») εις μίαν εκτόξευσιν ιμερικήν, εις μίαν έξοδον λυτρωτικήν, εις μίαν ένωσιν θεοτικήν, εις μίαν μέθεξιν υπερτάτην, που ίσως αυτή να αποτελή την θείαν Χάριν, το θαύμα του εντός και εκτός εαυτού, κάθε φοράν που εν εκστάσει συντελείται.

Οκτάνα θα πη η ενόρασις και η διαίσθησις εκείνη, που επιτρέπουν σωστά να νοιώθης, να καταλαβαίνης όλην την αγωνίαν των αλγούντων, τα λόγια τα συμβολικά του Ιησού, όλην την σκέψιν των αθέων, τας αστραπάς των προφητών και όλην την σημασίαν των τηλαυγών εκλάμψεων του Ζαραθούστρα.

Οκτάνα θα πη (χωρίς να περιφρονούμε του γήρατος την σοφίαν) θα πη πάση θυσία διατήρησις της παιδικής ψυχής εις όλα τα στάδια της ωριμότητος, εις όλας τας εποχάς του βίου, διότι άνευ αυτής και η πιο χρυσή νεότης γρήγορα στάχτη γίνεται και χάνεται και φεύγει και μένει στη θέσι της η θλίψις, η άνευ ελπίδων μεταμέλεια και η στυγνή ρυτίς.


Οκτάνα θα πη εν πλήρει αθωότητι Αδάμ, εν πλήρει βεβαιότητι Αδάμ–συν-Εύα.

Οκτάνα θα πη οι άνθρωποι άγγελοι να γίνουν, αλλ’ άγγελοι με φύλον φανερόν, συγκεκριμένον.
 
Οκτάνα θα πη επί γης Παράδεισος, επί της γης Εδέμ, χωρίς προπατορικόν αμάρτημα, πέραν πάσης εννοίας κακού, με ελευθέραν εις πάσαν περίπτωσιν παντού και την αιμομιξίαν.

Οκτάνα θα πη απόλυτος ενότης πνεύματος και ύλης.

Οκτάνα θα πη διατήρησις επαφής και στα απώτερα σημεία των εξελίξεων με πάσαν πηγήν που όντως αποτελεί των αρχετύπων της ζωής ιερή μια νερομάνα.

Οκτάνα θα πη παν ότι μάχεται τον θάνατον και την ζωήν παντού και πάντοτε διαφεντεύει.

Οκτάνα θα πη αληθινή ελευθερία και όχι εκείνη η φοβερά ειρωνεία, να λέγεται ελευθερία ό,τι χωρεί ή ό,τι εναπομένει στα ελάχιστα περιθώρια που αφήνουν στους ανθρώπους οι απάνθρωποι νόμοι των περιδεών και των τυφλών ή ηλιθίων.
 
Οκτάνα θα πη , όχι πολιτικής, μια ψυχικής ενότητος Παγκόσμιος Πολιτεία (πιθανώς Ομοσπονδία) με ανέπαφες τις πνευματικές και εθνικές ιδιομορφίες εκάστης εθνικής ολότητος, εις μίαν πλήρη και αρραγή αδελφοσύνην εθνών, λαών και ατόμων, με πλήρη σεβασμόν εκάστου, διότι αυτή μόνον εν τέλει θα ημπορέση διά της κατανοήσεως, διά της αγωνιστικής καλής θελήσεως, ουδόλως δε διά της βίας, τας τάξεις και την εκμετάλλευσιν του ανθρώπου από τον άνθρωπον να καταργήση, να εκκαθαρίση επιτέλους!

Οκτάνα θα πη παντού και πάντα εν ηδονή ζωή.

Οκτάνα θα πη δικαιοσύνη.

Οκτάνα θα πη αγάπη.
 
Οκτάνα θα πη παντού και πάντα καλωσύνη.

Οκτάνα θα πη η αγαλλίασις εκείνη που φέρνει στα χείλη την ψυχή και εις τα όργανα τα κατάλληλα με ορμήν το σπέρμα.

Οκτάνα, φίλοι μου, θα πη, απόλυτος μη συμμόρφωσις με ό,τι αντιστρατεύεται, ή μάχεται, ή αναστέλλει την έλευσιν της Οκτάνα.

Οκτάνα θα πη μη συμμετοχή και μη αντίταξι βίας εις την βίαν.

Οκτάνα θα πη ό,τι στους ουρανούς και επί της γης ηκούετο, κάθε φοράν που ως μέγας μαντατοφόρος, με έντασιν υπερκοσμίου τηλεβόα, ο Άγγελος Κυρίου εβόα.

Ιδού με ολίγα λόγια, αλλά σαφή, ιδού τι θα πη, φίλοι μου, Οκτάνα.

Και τώρα θα προσθέσω:

Όσοι από σας πια βαρεθήκατε στον κόσμο αυτόν τον άδικον και τον βλακώδη να άγεσθε και να φέρεσθε από τους ψεύτες, από τους σοφιστάς και λαοπλάνους, όσοι πια βαρεθήκατε οι δεσμοφύλακές σας σαν τόπια ταλαίπωρα να σας εξαποστέλλουν εις τον Καϊάφα και πριν απ’ αυτόν στον Άννα, προσμένοντας να έλθη η Ώρα η χρυσαυγής, η πολυύμνητος και ευλογημένη, όσοι πιστοί, όσοι ζεστοί, όσοι την σημερινήν ελεεινήν πραγματικότητα να αλλάξετε ποθείτε, προσμένοντας να έλθη η Ώρα, όσοι πιστοί, όσοι ζεστοί, ελάτε και ως ανακράξωμεν μαζί (νυν και αεί, νυν και αεί) σαν προσευχή και σαν παιάνα, ας ανακράξωμεν μαζί, με μια ψυχή, με μια φωνή – ΟΚΤΑΝΑ!


Γλυφάδα, 20. 8. 1965