Μάνος, Χατζιδάκις, Mητέρα κι αδερφή

τραγούδι: Λίλιαν Τσατσαρώνη (μετζοσοπράνο-άλτο)
πιάνο: Γιώργος Παυλάκος
Το τραγούδι "Μητέρα κι αδερφή" ανήκει στον κύκλο "Η Εποχή της Μελισσάνθης", όπου ερμηνεύεται από τη Μαρία Φαραντούρη.

μητέρα κι αδερφή.mp3

Μητέρα κι αδερφή ΙΙ

Ιδού μια ενσάρκωση Μητέρας κι Αδερφής...
Και μια άλλη ερμηνεία της πραγματικότητας

Η συγκεκριµένη εικόνα, συγκεντρώνει πολλές πιθανότητες να ψηφιστεί ως η φωτογραφία της χρονιάς. Δείχνει µία µητέρα, η οποία από το ένα της στήθος θηλάζει το µικρό της παιδί και από το άλλο, ένα νεογέννητο πιθηκάκι. Στη λεζάντα της, η φωτογραφία η οποία δηµοσιεύθηκε στον ινδικό τύπο αναγράφει: «Μόνον όποιος είναι φτωχός και ξέρει τι θα πει πείνα ενεργεί µε τόση γενναιοδωρία…Τι θλιßερό που ο άνθρωπος δεν είναι πάντα έτσι»

glee imagine

γατάποση νερού

ederlezi

ΕΔΏ!

ΙΖΕΤ ΣΑΡΆΙΛΙΤΣ: ΜΠΛΟΥΖ

Το συλλογιέμαι, τι καλά που θα 'ταν να γνωρίζαμε, τι λες;
Εμείς σα φύγουμε το πού θα πάνε οι έρμες μας ψυχές.

Το συλλογιέμαι, τι καλά που θα 'ταν να γνωρίζαμε, τι λες;
Αν ύστερα από μας κάτω απ'  τους πλάτανους θα βρέχονται οι έρμες μας ψυχές.

Το συλλογιέμαι, τι καλά που θα 'ταν να γνωρίζαμε, τι λες;
Σαν όταν ζούσαμε ν'  αναζητούν η μια την άλλη οι έρμες μας ψυχές.

Το συλλογιέμαι, τι καλά που θα 'ταν να γνωρίζαμε, τι λες;
Στην άνοιξη ανοιξιάτικη, χωρίς εμάς, το πώς θα νιώθουν οι έρμες μας ψυχές.

Το συλλογιέμαι, τι καλά που θα 'ταν να γνωρίζαμε, τι λες;
Με δίχως μάτια πώς θα κουβέντιαζαν οι έρμες μας ψυχές.

στίχοι για καληνύχτα, 1971

Ο ΙΖΕΤ ΣΑΡΆΙΛΙΤΣ

(1930-2002) είναι από τους πιο δημοφιλείς και μεταφρασμένους ποιητές της πρώην Γιουγκοσλαβίας

μετάφραση: Ηλίας Λάγιος, Ισμήνη Ραντούλοβιτς

από την Ανθολογία Βαλκανικής Ποίησης (εκδόσεις Αίμος)

ΤΟ ΜΕΙΔΙΑΜΑ

Ζύγι ανάμεσα στην άβυσσο και την άβυσσο:
ένα χαμόγελο. Μια από τις ευγενείς χειρονομίες της ψυχής.

Οι χειρονομίες της ψυχής, όλες μα όλες, απεικονίζουν την πνοή του αοράτου, αυτό το ανάλαφρο πνεύμα που έρχεται απρόβλεπτο, απρόσκλητο, ακαταμάχητο, άδολο, αυθόρμητο, απύθμενο, απαραβίαστο, αρχαίο και πάντα νεαρό, πάντα απερίγραπτο (απερινόητο θα το έλεγε κάποιος αγαπημένος στοχαστής), και δροσίζει κάπως ή θερμαίνει την ύπαρξη ανάλογα τις εποχές της αβύσσου.

Ως χειρονομία της ψυχής είναι υπαινικτικό. Είναι μυστηριώδες. Είναι μυστηριακό. Δεν δίνει και δεν παίρνει. Ισορροπεί. Ανάμεσα στη γεύση της χαράς και την επίγευση του πόνου, ή το αντίστροφο. Ανάμεσα στη μέθη και στη θύμηση, το παρελθόν και το μέλλον, τη συγκατάβαση και την περιφρόνηση, την παρουσία και την απουσία, την έλξη και την άπωση.

Αποτυπώνει δε το ζητούμενο του προσώπου: το μέτρο το άριστο της ύπαρξης στη συνάντηση με το άλλο πρόσωπο. Που αφήνει να φτερουγίζει ανάμεσά τους το πτέρωμα της ζωής, η ζωογόνα πνοή του Καλού. Πριν, είναι η σιωπή, ο μη λόγος. Μετά, είναι το τσάκισμα της πνοής μέσα στον θόλο του στόματος. Η εκπληκτική συνεύρεση των φθόγγων που καθιστούν την πνοή υπαρκτή ως λόγο. Το χαμόγελο είναι ο βατήρας του λόγου. Η συσπειρωτική κίνηση του αθλητή στις δυνάμεις του πριν εκτιναχθεί στον αέρα. Είναι ο βατήρας της κοινωνίας των προσώπων.

Δεδομένου ότι η άβυσσος είναι άβυσσος και δεν κατανοείται από την καρδιά, την πληγώνει, την κομματιάζει, την αφήνει πανταχόθεν τρωτή, την δίνει στο πένθος, όπως η Αγαύη το γιο της, το χαμόγελο είναι εκείνη η επινόηση της καρδιάς που αντιμάχεται την άβυσσο και το σπαραγμό. Αν μπορεί κανείς να οσφρανθεί το άρωμα του Ακέραιου, θα το κάνει χαμογελώντας. Αν προσπαθήσει κάποιος να τραγουδήσει την άβυσσο θα την τραγουδήσει χαμογελώντας. Το μάταιο το χωρίζει μια τρίχα από το νοηματοδοτούμενο. Το χαμόγελο είναι μια κίνηση από το μάταιο στο νόημα. Και εμπεριέχει την επέκταση της ύπαρξης προς τη γενναιότητα.

Και τη γενναιοδωρία.

Και το κάλλος.

Και τη σοφία.

Και το πάντα κρυμμένο ανθοφόρο μυστικό.

jiagogina

Άι γαρούφαλό μου

Βγήκαν λάμιες στο ποτάμι
σύννεφο έβαλαν γιορντάνι
κι άντρας ζώνει τ'  άρματά του
πάει ταμένος του θανάτου


Και ποιος θα σου κρατήσει
άσπρο στο χορό μαντήλι
μαγιάπριλο του κόσμου
πίκρα περπατάει στα χείλη
Άι, γαρούφαλό μου
Άι, γαρούφαλό μου


Άλογο φαρί καβάλα
δράκοι του στησαν κρεμάλα
μπρος στο μαρμαρένιο αλώνι
στέκει και το πεταλώνει


Ανέμη να γυρίσει
παραμύθι ν'  αρχινίσει
μαύρο κρασί να πιούμε
το φεγγάρι έχει μεθύσει
Αί, γαρούφαλό μου
Άι, γαρούφαλό μου


Και στην άκρη στο ποτάμι
μια φλογέρα ένα καλάμι
κάνει τον καημό φλογέρα
το παράπονο του αέρα


Και ποιος θα σου κρατήσει
άσπρο στο χορό μαντήλι


μαγιάπριλο του κόσμου
πίκρα περπατάει στα χείλη
Άι, γαρούφαλό μου
Άι, γαρούφαλό μου
Και ποιος θα σου κρατήσει άσπρο στο χορό μαντήλι


μαγιάπριλο του κόσμου
πίκρα περπατάει στα χείλη
Άι, γαρούφαλό μου
Άι, γαρούφαλό μου

Μουσική: Αργύρης Κουνάδης

Στίχοι: Βαγγέλης Γκούφας

Ερμηνεύει εδώ η Αρετή Κετιμέ

Το τραγούδι με τον τίτλο "Εις Μνημόσυνον"

βρίσκεται στο δίσκο "ΔΕΝ ΠΕΡΙΣΣΕΎΕΙ ΥΠΟΜΟΝΗ" (1973)

με πρώτη ερμηνεύτρια την Ελένη Βιτάλη

T.S. Eliot: το εγχειρίδιο πρακτικής γατικής του Γερο Πόσουμ

ΠΏΣ ΑΠΟ-ΚΑΛΟΥΜΕ ΤΙΣ ΓΑΤΕΣ

Αφού διαβάσατε λοιπόν για Γάτων τόσα είδη

Ίδια με μένα άποψη θα σχηματίσατε ήδη:

Δεν ωφελεί, δεν γίνεται κανείς να προσπαθήσει

Τη φύση αυτού του πλάσματος να την κατανοήσει.

Ξέρετε τώρα αρκετά, να το παραδεχτείτε

Και πόσο μοιάζουνε με μας μπορείτε να το δείτε

Με σας, με μένα και μ'  αυτούς που δίπλα μας περνάνε

Που είναι όλοι αλλιώτικοι κι άλλα μυαλά φοράνε:

Υπάρχουν γάτοι γνωστικοί, υπάρχουν και τρελάρες

Γάτοι αξιοσέβαστοι και γάτοι σαχλαμάρες

Άλλοι καλοί, άλλοι κακοί - μα όλοι με αξία

Και όλοι επιδέχονται ομοιοκαταληξία.

Κι αν τώρα μάθατε πολλά, ονόματα, συνήθειες,

Πώς παίζουν, πώς εργάζονται, κι άλλες μικρές αλήθειες,

Έχουμε κάτι βασικό ακόμα να σκεφτούμε:

      Πώς είναι πρέπον τα Γατιά να τα απο-καλούμε;

Εγώ σας λέω κατ'  αρχήν - και σας μιλώ σαν φίλος -

Ποτέ μην το ξεχάσετε: ΔΕΝ ΕΙΝ' Η ΓΑΤΑ ΣΚΥΛΟΣ!

Οι σκύλοι υποκρίνονται συχνά πως ξεσαλώνουν

Μα μοναχά γαβγίζουνε και σπάνια δαγκώνουν

Και γενικώς μπορεί κανείς εύκολα να τους κρίνει:

Είναι ψυχή απλοϊκή ο Σκύλος - τι να γίνει;

(Τέτοιο κανόνα βέβαια οι Πικς*  δεν τον φοβούνται

Τ'  απίθανα Σκυλοφρικιά μπορούν να εξαιρούνται)

Ο Σκύλος πάντως ο κοινός, ο τρέχων, ο συνήθης,

Είναι χαζοχαρούμενος και ελαφρώς ευήθης.

Τον κάνεις από ηδονή κι από χαρά να λιώνει

Αν τον χαϊδέψεις μοναχά κάτω απ'  το σαγόνι.

Κι αν τον χτυπήσεις φιλικά στην πλάτη θα τον ρίξεις

Το ίδιο και την μπροστινή πατούσα αν του σφίξεις

Θα κυλιστεί στα πόδια σου, χαλί να τον πατήσεις

Α, είν'  ο σκύλος αφελής, κάνει ό,τι θελήσεις.

Σας το θυμίζω πάλι εδώ και σας το λέω σταράτα:

Ναι, το Σκυλί είναι Σκυλί - ΚΙ Η ΓΑΤΑ ΕΙΝΑΙ ΓΑΤΑ

Στις γάτες ένα τυπικό πρέπει ν'  ακολουθούμε:

Εάν δεν μας μιλήσουνε να μην τις ενοχλούμε.

Σαφώς, όχι υπερβολές, γιατί ό,τι κι να πείτε,

Κάποια μικρή προσφώνηση πάντοτε απαιτείται.

Μα η Γάτα οικειότητες πολλές δεν αγαπάει

Κι αυτό δεν επιτρέπεται κανείς να το ξεχνάει.

Εγώ, π.χ., αν Γάτα δω, ευθύς -θέλω δε θέλω-

Ευγενικά θα υποκλιθώ βγάζοντας το καπέλο.

Θα την αποκαλέσω δε, κομψά και κυριλάτα

Προσεχτικά, λακωνικά - πολύ απλά, "Ω ΓΑΤΑ!"

Αν τύχει όμως κι ειν'  καμιά Γάτα γειτόνισσά μου

Που συναντιόμαστε συχνά μπρος στο διαμέρισμά μου,

θάρρος θα έχω σχετικό και ίσως να τολμήσω

"ΚΑΛΩΣ ΤΗ ΓΑΤΑ" να της πω και να την προσφωνήσω.

Βέβαια έχω ακουστά ότι τη λεν Εσπρέσσο

Μα ειν'  νωρίς με τ'  όνομα να την απο-καλέσω.

Μια Γάτα πριν καταδεχτεί φίλους της να σας κάνει

Θέλει ένα δείγμα ιπποτισμού, κάτι να τη γλυκάνει:

Μια προσφορά εκτίμησης, όπως λίγη κρεμούλα

Πίτα Στρασβούργου εκλεκτή, ψητό ή Γαλοπούλα.

Κάτι του γούστου της κανείς πρέπει να την τρατάρει,

Λίγο πατέ ή σολομό, ή μια μπουκιά χαβιάρι.

(Γνωρίζω κάποια Γάτα εγώ που άλλο μεζέ δε θέλει

Και τίποτα δε δέχεται εκτός από κουνέλι.

Δωσ' της κουνέλι και θα δεις, θα γλείφει τα μουστάκια

Κι όλη τη σάλτσα θα τη φάει κι όλα τα κρεμμυδάκια)

Λοιπόν όταν σ'  απόσταση μια Γάτα σας κρατάει

Τον εαυτό της σέβεται και σέβας σας ζητάει.

Κι αν έμπρακτα το δείξετε πάτε με τα νερά της,

Θα την απο-καλέσετε τέλος με τ'  όνομά της!

Έτσι είναι τα πράγματα, να το παραδεχτείτε

Τις Γάτες με ευπρέπεια πρέπει ν' απο-καλείτε.

*Πικς: σκυλοπαρέα, που ο Έλιοτ της αφιερώνει ένα ποίημα στην ίδια συλλογή με τίτλο: "Από την τρομερή μάχη των Πικς και των Πόλικς"

Απόδοση: Παυλίνα Παμπούδη, Γιάννης Ζέρβας

Εκδόσεις ΆΓΡΑ

Fernando Pessoa, Ο φύλακας των κοπαδιών

sheep paintings

Ο ΦΥΛΑΚΑΣ ΤΩΝ ΚΟΠΑΔΙΩΝ




IX


Είμ' ένας φύλακας κοπαδιών.
Το κοπάδι είν' οι σκέψεις μου
κι οι σκέψεις μου είν' όλες αισθήσεις.
Σκέφτομαι με τα μάτια και τ' αυτιά
και με τα χέρια και τα πόδια
και με τη μύτη και το στόμα.
Να σκέφτεσαι ένα λουλούδι σημαίνει να το βλέπεις και να το μυρίζεις.
Να τρως ένα φρούτο σημαίνει να γνωρίζεις την αίσθησή του.


Γι' αυτό, σαν μια μέρα όλο ζέστη,
νιώθω θλιμμένος και την απολαμβάνω τόσο
κι απλώνομαι παράμερα και πάνω στα χορτάρια
και κλείνω τα μάτια ολόζεστα,
νιώθω το κορμί μου ολάκερο να' χει αναποδογυρίσει στην πραγματικότητα,
ξέρω την αλήθεια κι είμ' ευτυχισμένος.

μτφρ. Φ.Δ. Δρακονταειδής

Ξένη Ποίηση του 20ού αιώνα. Επιλογή από ελληνικές μεταφράσεις.

Επιμέλεια: Μαρία Λαϊνά, Αθήνα, εκδ. Λωτός, 1989.

Mariza - fado

Ó Gente da Minha Terra
στίχοι: Amalia Rodrigues

É meu e vosso este fado
Destino que nos amarra
Por mais que seja negado
Às cordas de uma guitarra
Sempre que se ouve o gemido
De uma guitarra a cantar
Fica-se logo perdido
Com vontade de chorar

Ó gente da minha terra
Agora é que eu percebi
Esta tristeza que trago
Foi de vós que a recebi
E pareceria ternura
Se eu me deixasse embalar
Era maior a amargura
Menos triste o meu cantar

Ó gente da minha terra
Agora é que eu percebi
Esta tristeza que trago
Foi de vós que a recebi

Μεταγραφή στα ελληνικά, προσαρμογή στη μουσική:

jiagogina: Γεωργία Δεληγιαννοπούλου

Γη μου κι άνθρωποί μου

Μια μοίρα που πληγώνει
κρυφά έδωσε τη λαχτάρα
όλους να μας ενώνει
το άρπισμα στην κιθάρα

Κρυφά δώσε κιθάρα το λυγμό σου
και το τραγούδι ας πάει
κρυφά δώσε το φως σου
στο δάκρυ μου που κυλάει

Ω γη εσύ κι άνθρωποί μου
το ξέρω πια καλά
πως τούτη η λύπη στην ψυχή μου
έρχεται από εσάς βαθιά

Κι αν τρυφερά θα σκύψω
μες στο τραγούδι να χαρώ
δεν είναι τον πόνο για να σβήσω
είν’ για να ανάψω έναν καημό

Ω γη εσύ κι άνθρωποί μου
το ξέρω πια καλά
πως τούτη η λύπη στην ψυχή μου
έρχεται από εσάς βαθιά


http://fadofortheworld.blogspot.com/

βολβοί

Πέρασαν οι γιορτές, ανταλλάξαμε φιλιά στο μάγουλο, δώρα κι ευχές, φάγαμε, παχύναμε κι ο χρόνος γύρισε τον τροχό του και ξανά η ρόδα στριφογυρνά. Τόσο γρήγορα που νομίζεις ότι τίποτα δεν κινείται, ότι όλα μένουν αδιατάραχτα κι όμοια, τα πρόσωπα, τα κορμιά, τα αισθήματα, οι πόλεις, οι δρόμοι, οι ουρανοί, το έβγα της μέρας, το φεύγα της νύχτας, τα πρωινά πουλιά στο πεύκο δίπλα, ο υστερικός σκύλος στον απέναντι κήπο, όλα στη θέση τους, ενοχλητικά και μη, χαρούμενα και λυπηρά, μια χειρονομία της σφαίρας.
Πέρασαν οι γιορτές (μαζί και τα φιλιά, τα μάγουλα, τα δώρα, οι ευχές, τα γλυκά – τα κιλά μείναν, αυτό είναι άλλο θέμα) κι αυτός ο επαίτης της πραγματικότητας, ο νους, πάλι σκαρφίζεται ότι πορεύεται σε ευθεία, ότι θα συναντηθεί με ένα χάπι εντ και μετά μια καινούργια ιστορία θα ξαναρχίσει. Οι νέοι θα ονειρεύονται να μεγαλώσουν, οι μεγάλοι να ευτυχήσουν, οι πιο μεγάλοι να μακροημερεύσουν, οι ακόμα πιο μεγάλοι να βγουν στη σύνταξη και να πάνε κάποιο ταξίδι σε κόσμους του μύθου που μια ζωή ήταν εξορισμένοι από την πραγματικότητα.
Το φουρφούρισμα της ρόδας δεν ακούγεται, δεν το αντέχει η ακοή, γιατί έχει μέσα του τη σκουριά των ημερών και κάτι πνιχτούς ήχους από ζωικό λίπασμα. Ανθρώπινες ζωές που καθημερινά παραδίνονται στη ρόδα, γιατί αυτό είναι το πεπρωμένο τους. Το αν αυτοί οι ήχοι μπορούν να τραγουδηθούν, είναι ένα ζήτημα. Είναι το ευκτέο. Το εφικτό είναι να καλλιεργείς ένα κήπο και τώρα όπου να ‘ναι να περιμένεις ν’ ανθίσουν οι βολβοί. Φρέζιες, ίριδες, νάρκισσοι, νεραγκούλες, τέτοια όντα.
Αυτή είναι η ευχή μου για το νέο έτος. Προσβλέποντας στο αβυσσαλέο που η σφαίρα του δίνει τροχιά, ας καλλιεργούμε βολβούς. Τους πιο καλλίφωνους μπορεί ίσως
«του κύκλου τα γυρίσματα που ανεβοκατεβαίνου,
και του τροχού, που ώρες ψηλά κι ώρες στα βάθη πηαίνου
με του καιρού τ’ αλλάματα, π’ αναπαημό δεν έχου
μα στο καλό κι εις το κακό περιπατούν και τρέχου,
και των αρμάτω οι ταραχές, όχθριτες και τα βάρη,
του έρωτα οι μπόρεσες και τση φιλιάς η χάρη…»
να τους παρακινήσουν αυτή τη χειρονομία της σφαίρας να τη μεταγράψουν σε ανθρώπινο βλέμμα.
Βολβός κι αυτός που ανθίζει πρόσωπα.
jiagogina

ένας χρόνος από το θάνατο της Μαρίας Δημητριάδη